انجام فعاليت‌هاي ورزشي در فضا يكي از برنامه‌هاي روزانه‌ي هر فضانورد است. اما فضانوردان علاوه بر انجام اين فعاليت‌ها، ورزش‌هاي جالبي نظير بازي گلف فضايي ابداع كرده‌اند.

فضانوردان مجبورند به سختي ورزش كنند تا عضلاتشان در اثر بي‌وزني ضعيف نشود. اما گاهي اوقات در طي مدت ­زماني كه در ايستگاه فضايي هستند،  ايده‌­هاي جديدي را براي انجام فعاليت‌­هاي ورزشي خود پياده مي‌­كنند

به عنوان مثال اكنون پر كردن كيسه­‌هاي بزرگ آب معناي جديدي يافته است. «گرت رايزمن» (Garret Reisman)، يكي از فضانوردان ايستگاه، مي‌­گويد: «در ابتدا ما شروع به پرتاب كردن اين گو‌‌‌‌ي­هاي بزرگ كرديم. سپس به اين نتيجه رسيديم كه مي‌­توان بعد از پرتاب، از آن‌­ها سواري گرفت چرا كه اين كيسه‌­هاي بزرگ مي‌­توانند شما را حمل كنند و به اطراف ايستگاه ببرند. بنابراين كارهاي زيادي است كه مي‌­توان در ايستگاه انجام داد. اگر ايده‌­ي خوبي داريد به من بگوييد. حتما امتحانش مي­كنيم».

پيش از شروع بازي بين دو تيم نيويورك يانكيز و بوستون رد ساكز،  اسكوربرد ورزشگاه تيم يانكيز، تصوير گرت رايزمن –يكي از طرفداران پر و پا قرص اين تيم- را در حال پرتاب توپ بيس‌بال در ايستگاه فضايي نشان مي‌دهد. منبع عكس AP Photo:

او هفته‌­ي گذشته يك توپ بيس­بال را به افتخار تيم محبوبش پرتاب كرده بود. او پس از سا‌ل‌­ها پرتاب توپ بيس­بال روي زمين، بايد نحوه‌­ي انداختن توپ را در فضا اصلاح مي‌­كرد چرا كه روي زمين،  براي پرتاب توپ در يك مسير مسقيم، ما عملا آن را در يك مسير قوسي مي‌­اندازيم تا اثر جاذبه را خنثي نماييم. ولي در ايستگاه فضايي جاذبه وجود ندارد.

فضانوردان قبلي ايستگاه البته وظيفه‌­ي ديگري داشتند: برگزاري مسابقات دو امدادي! در اين مسابقه دو تيم سه نفره از فضانوردان شركت كردند. ابتدا دو نفر از ابتدا تا انتهاي يك بخش ايستگاه مسابقه مي‌­دادند، سپس با دادن علامتي به نفر دومي كه در سه بخش آن­ط‌رف‌تر منتظر ايستاده بود بر‌مي­‌گشتند و نفر سوم وارد مسابقه مي‌­شد. در اين مسابقه، تيمي كه رايزمن در آن بود برنده شد.

يافتن ورزش مناسب

فضانوردان مقيم ايستگاه فضايي بايد به طور متوسط روزانه 6 ساعت و نيم كار كنند، هشت ساعت و نيم بخوابند و دو ساعت به فعاليت‌­هاي ورزشي بپردازند. ولي مانند همه‌­ي افراد، فضانوردان نيز در اوقات فراغت خود به تفريح مي‌­پردازند.

علاوه بر انجام فعاليت‌­هاي ورزشي روي تردميل و دوچر‌‌‌خه‌­ي ثابت، فضانوردان بسكتبال هم باز‌ي‌ ‌كرد‌ه‌­اند. از ديگر تفريحات آن­‌ها  مي‌­توان به پرتاب بومرنگ و فريزبي اشاره كرد. البته در حالت بي­وزني قواعد بازي دستخوش تغيير مي‌­شوند‌.

فضانورد ناسا، كلي اندرسون در حال بازي با توپ راگبي در ايستگاه فضايي بين‌المللي. منبع عكس: ناسا

به عقيده‌­ي يكي از فضانوردان، پرتاب اشيا در فضا نيازمند مهارت بالايي است. همانند توانايي راه رفتن در شرايط بي­وزني، اين ­هم مهارتي است كه بايد با تمرين كسب نمود.

بازي‌­هايي كه در حالت بي­وزني انجام مي‌­شود اينجا روي زمين نيز طرفداراني براي خود دست و پا نموده است. مسافراني كه براي مدت زمان كوتاهي شرايط بي­وزني را در يك بويينگ 727 مخصوص تجربه كرده‌­اند، اقدام به انجام بازي‌­هايي نظير وسطي و گرگم به هوا‌ ‌نمو‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌د‌‌ه­‌اند.

در ماموريت‌­هاي اخير ايستگاه فضايي، فضانوردان نسخه‌­ي مخصوص شرايط بي­وزني را براي برخي از فعاليت‌­هاي ورزشي طراحي كرد‌ه‌­اند. از جمله:

·         در ماه اسفند، فضانورد ژاپني يك بومرنگ را در ايستگاه فضايي پرتاب كرد تا ببيند كه آيا بومرنگ در فضاي بدون جاذبه نيز برمي‌­گردد يا خير. صد البته كه بومرنگ به سمت او برگشت.

·         سال گذشته يكي از فضانوردان ناسا در حالي همراه با ايستگاه فضايي به دور زمين مي­­‌چرخيد در مسابقه‌­ي دوي ماراتوني كه در شهر بوستون برگزار مي‌­شد شركت كرد و پس از 4 ساعت و بيست و چهار دقيقه به خط پايان رسيد (البته به همراه ايستگاه فضايي و در مدار زمين!).

·         در سال 2006، يك فضانورد سوئدي كه از قهرمانان سابق پرتاب فريزبي نيز بود، موفق شد به لطف نبودن جاذبه، به مدت 20 ثانيه يك فريزبي را در محيط ايستگاه معلق نگه دارد و ركورد 17 ثانيه‌­اي قبلي را بشكند.

·         يك فضانورد روس نيز در سال 2006، مانند آلن شپارد يكي از سرنشينان آپولو 14،  به يك توپ گلف در فضا ضربه زده بود.

·         سال گذشته يكي از فضانوردان ناسا با استفاده از چوب بيس­بال به يك توپ راگبي و يك توپ بيس­بال ضربه زده بود تا به دانش‌­آموزان اثر بي‌­وزني را نشان داده باشد.

جان هايس (John Hayes)، مدير بخش مديريت منابع انساني ناسا، اين‌­طور بيان­ مي‌­كند كه ناسا فضانوردان را براي انجام فعاليت‌­هاي ورزشي دلخوا‌هشان در فضا ياري ‌مي‌­نمايد.

به عنوان مثال در مورد مسابقه‌­ي ماراتن، لازم بود كه علي­رغم برنامه فشرده كاري، مدت زمان اختصاص يافته براي فعاليت‌­هاي ورزشي فضانوردان بيشتر شود كه در اين زمينه مساعد‌ت‌­هاي لازم صورت گرفت.

تيم‌­كشي در مدار زمين

از زماني كه فضانوردان اقامت در ايستگاه فضايي را در سال 2000 شروع كردند، به طور متوسط هميشه سه فضانورد در ايستگاه ساكن بوده­‌ا‌‌‌ند. هر چند كه در موارد استثنايي نظير ‌با‌ز‌ه‌­ي زما‌ني پس ا‌ز فاجعه‌­ي شاتل كلمبيا، ماموريت­‌هاي دو نفره نيز انجام شد‌ه‌­اند. به جز اين موارد استثنايي، تعداد فضانوردان داخل ايستگاه تقريبا همواره سه نفر است كه براي تيم‌­كشي تعداد مناسبي نيست. اين مشكل در سال 2009 حل خواهد شد چرا كه ناسا و ديگر همكاران ايستگاه فضايي قصد دارند تعداد فضانوردان مقيم ايستگاه را به 6 نفر در هر ماموريت افزايش دهند. با اين افزايش، دست فضانوردان براي انجام فعاليت‌­هاي ورزشي متنوع­تر باز خواهد شد. با اين تعداد بيشتر، فضانوردان قادر خواهند بود به انجام ورزش­‌هاي تيمي نيز بپردازند!