پيشگفتار:

اين كه نيوتن با مشاهده سقوط سيب، قانون جهاني گرانش را كشف كرد، داستاني تخيلي بيش نيست. اما اگر گفته شود كه نيوتن تنها كسي بود كه وجه مشترك سقوط سيب و گردش ماه به دور زمين را درك كرد، واقعيتي انكار ناپذير است. انديشه هاي مربوط به قانون جهاني گرانش، سال ها قبل از تولد نيوتن نيز وجود داشت و برخي نظريه هاي ارائه شده توسط ديگر فيزيك دانان با دست آورد نيوتن، تنها گامي فاصله داشت و آن ذره اي فرض كردن زمين و خورشيد بود و اين گام مهم را نيوتن برداشت.  

روند مشابهي در پيدايش مكانيك كوانتوم و نسبيت نيز مشاهده مي شود. زمينه هاي فكري نسبيت را مي توان در كارهاي لورنتس مشاهده كرد و آنگاه خواهيم ديد كه چگونه اينشتين گام نهايي را برداشت و با نفي دستگاه مطلق اتر، انسان را با دنيايي جديد آشنا كرد كه در آن فضا مستقل از ماده نيست و زمان با فضا در آميخته است. مكانيك كوانتوم نيز آن طور كه ماكس پلانك ارائه داد بود، قادر به توجيه پيديده هاي ميكروسكپي نبود و چند گام مناسب توسط اينشتين، بور، كمپتون و دوبروي و ... برداشته شد تا سرانجام توسط شرودينگر، ديراك و فاينمن و ... مكانيك كوانتوم جديد شكل گرفت. با اين وجود هنوز مكانيك كوانتوم نياز بكارهاي زيادي دارد تا بتواند مشكلات و ابهامات موجود در فيزيك ذرات را برطرف كند.  

كتاب حاضر براي مشخص كردن اين گام ها و توضيح نحوه ي انديشيدن به پديده هاي فيزيكي به رشته تحرير در آمده است. هرچند كه سعي شده رويدادهاي تاريخي فيزيك در تحرير كتاب فيزيك از آغاز تا امروز نيز مد نظر قرار گيرد، اما اين كتاب، تاريخ فيزيك نيست. اما در اين كتاب چنان به روند تكامل علم فيزيك توجه شده است كه زمينه رشد انديشه هايي منجر به كشفيات فيزيكي تشريح گردد.

بحث هاي فلسفي در كنار رويدادهاي تاريخي مطرح شده است تا فلسفه ي علم فيزيك، زينت بخش محتواي علمي آن گردد. با اين وجود نمي توان كتاب را فلسفي قلمداد كرد. درك عميق دانش فيزيك، بدون توجه به روند تاريخي و نگرش هاي فلسفي آن، از جذابيت اين دانش بنيادي مي كاهد. به همين دليل هرجا كه لازم ديده شد، محتواي علمي كتاب با تاريخ و فلسفه فيزيك در هم آميخته است تا زواياي تاريك و مبهم فيزيك براي خواننده روشن گردد.

كتاب در سطحي تهيه شده است كه براي همه ي گروه هاي سني با هر پايه اي از معلومات فيزيكي، مفيد واقع شود. با اين وجود كتاب حاضر براي دانشجويان رشته هاي فيزيك، رياضي و مهندسي مناسب تر است. تلاش شده جهت گيري مطالب كتاب به گونه اي باشد كه انگيزه پژوهش دانشجويان و دانش آموزان عزيز را تقويت كند. اگر دانشجويان و دانش آموزان، مطالب اين كتاب را متناسب با مطالب درسي انتخاب و مطالعه كنند، مطالب كتب درسي بيشتر قابل لمس و درك خواهد شد. علاوه بر آن، خواننده كتاب درگير انديشه هاي منجر به نظريه هاي علمي مي شود و پس از مدتي مي تواند موشكافانه نظريه هاي فيزيكي را با نگاهي نقادانه مورد مطالعه قرار دهد. 

هريك از فصول كتاب تكميل كننده فصل قبلي است، بنابراين پيشنهاد مي شود كتاب با فصل بندي ارائه شده مطالعه شود تا پيوستگي و ارتباط نظريه هاي فيزيكي و اهميت آنها مشخص شود. در اين صورت خواننده مشاهده خواهد كرد كه هيچ نظريه اي كامل نيست و هر نظريه جديدي با اشكالات و ابهامت خاص خود رو به رو است كه زمينه انديشه و پژوهش هاي بعدي را فراهم مي سازد.

در پايان لازم است از معاونت پژوهشي دانشگاه تهران، به ويژه آقاي دكتر فروزبخش كه با مساعدت خويش، تدوين و تكميل كتاب را امكان پذير كردند، تشكر و قدرداني شود. همچنين از آقايان فريد عليزاده، مهندس مأموري و سيد امين مرادي سالاري كه در تدوين صفحات و تصاوير روي جلد همكاري داشتند، سپاس گزاري مي شود. اميد است اين كتاب زمينه انتشار آثار ارزشمند و غني تري را فراهم كند. در هر صورت آرزومند است اين گام كوچك مورد قبول جامعه ي علمي كشور عزيزمان قرار گيرد. همچنين از استاد گرامي جناب آقاي دكتر پرويز تاجداري كه همواره از راهنماي و همكاري ايشان در جهت انتشار كتاب برخوردار بوده ايم، سپاس گزاري مي شود.

همچنين از خوانندگان عزيز تقاضا مي شود نقطه نظرهاي خود را همراه با ذكر نارسايي هاي كتاب يادآور شوند تا در چاپ هاي بعدي رعايت گردد. هرگونه نظر و انتقاد و پيشنهاد يا ذكر غلط هاي تحريري كتاب با كمال ميل پذيرفته مي شود و موجب سپاس گزاري است. مطالب بيشتري در زمينه مباحث اين كتاب را مي توانيد در آدرس زير ملاحظه كنيد.

 http://cph-theory.persiangig.com

  فصل يك: فيزيك، پيش از قرون وسطي

فصل دو: نگهداري و تكامل علوم يوناني 

  فصل سه: زمينه رنسانس علمي در اروپا

فصل  چهار:  گسترش نوآوري و مقاومت جزم انديشان  مكانيك نيوتني 

 فلسفه علم 

جردانو برونو   

 گاليله  

  تلسكوپ گاليله 

   تجربه گرايي در علوم تجربي  

   رنه دكارت: « مي انديشم، پس هستم» 

   آماده شدن زير ساخت هاي مكانيك كلاسيك 

   روش استقرايي و حساب ديفرانسيلي 

  فصل پنج: مفاهيم بنيادي فضا و زمان 

   فضا چيست؟ 

   سير تحول تاريخي مفهوم فضا 

    زمان 

    زمان فيزيكي 

   اشكال مفهوم فيزيكي زمان  

   زمان زيست شناختي 

فصل شش:

    ظهور و پيدايش رنسانس  

   فيبوناتچي و بوزجاني‌ 

   نصيرالدين توسي، كوپرنيك و مساله حركت زمين   

   نيكولاس كوپرنيك  

    پس از كوپرنيك  

  تيكو براهه 

   يوهان كپلر 

   تاثير قوانين كپلر بر انديشه انسان 

فيزيك ماقبل تاريخ  

  ستاره شناسي باستاني  

 اعتقادات بابليان  

   مصريان  

  چيني‌ها

  تمدن مايا  

 فيزيك يوناني    

 نخستين انديشه هاي علمي   

 الكتريسيته و مغناطيس 

  عناصر تشكيل دهنده ي جهان اتم    

 نجوم 

 محاسبات اراتستن 

  بن بست فيزيك يوناني 

  مكانيك يوناني 

  نور  

  منطق ارسطويي  

 بن بست فيزيك يوناني