در دوران امر بين فيزيك و متافيزيك،كمتر پديده اي را مي توان يافت كه به صورت كامل فيزيكي و يا به صورت كامل متافيزيكي باشد. چنين مي نمايد كه سرشت و سرنوشت تمام يا بسياري از پديده ها وقوع در طبيعت و عروج به سوي ماوراي طبيعت است، چيزي كه در زبان فلسفي رايج، براساس حفظ و پاسداشت مرزهاي فهم و فكر بيش از آنكه با عبارت طبيعت و ماوراي آن بيان شود،
ه ندرت مي توان درطول تاريخ علم دوره اي را يافت كه اين پايه از روشنگري توسط چنين جمع معدودي صورت پذيرفته باشد.
ماكس پلانگ را با كلاه و سيگارش در كنار ماري كوري در رديف جلو بنگريد. پلانگ عاري از نشاط است، او سالها تلاش براي افكار انقلابي اش،دربارۀ مواد وتابش، خسته به نظر مي آيد.
تفكر فلسفي فيزيكدانان در زمان پيدايش مكانيك كوانتومي دچار تغيير و يا شايد به بيان بهتر تزلزل عميقي گرديد.براي آندسته ازفيزيكداناني كه صدها سال با جبر نيوتني يا اصل عليت خوگرفته بودند و وقوع هر معلولي را به يك علت خاص ربط ميدانند بسيار دردناك بود كه دست از اين تفكر بردارند....
دكارت مي گفت :محقق است كه خدا قبلا همه چيز را مقدر كرده است و قدرت اراده فقط ناشي از اينست كه ما به قسمي عمل مي كنيم كه از نيروي خارجي كه به سبب آن مجبور به عمل خاصي هستيم آگاه نمي باشيم.....
اهميت تاريخي و معاصر فيزيك، بسيار است زيرا بسياري از مسلمات آن توسط علوم اخذ شده و تأثير زيادي نيز بر فلسفه و الهيات نهاده است. در فيزيك نيوتني، سه فرض اصالت واقع، موجبيت و تحويلگرايي، پذيرفته شده بود كه هر سه فرض از ناحيه فيزيك قرن بيستم و به ويژه نظريه كوانتوم مورد معارضه قرار گرفت. اين بدان دليل بود كه جهان اتمي بر وفق مفاهيم فيزيك كلاسيك و پديدههاي مشاهدهپذير، توضيحدادني نبود...
قضيه از اين قرار است كه چينيها از چهار سال پيش، پروژه ساخت پل معلق بزرگي به نام siduhe را در استان hubei شروع كردهاند. ساخت اين پل در حال اتمام است و قسمت كف پل هم به تازگي نصب شده است.
افكار ما ابزارهاي معنوي منحصري هستند كه به كمك آنها در دل پديده هاي طبيعي نفوذ مي كنيم.وقتي كه آنها نقش خود را انجام دادند بايذ عوضشان كرد.همانطور كه نشتر جراحي را بعد از آنكه مدت درازي كار كرد عوض مي كنند...
مساله ي وجود خدا از همان آغاز از مسائل اساسي فلسفه در تبيين شرايط پيدايش خداوند بوده است. از اين رو بسياري از فلاسفه به منظور اثبات وجود خداوند به اقامه ي براهيني پرداختند كه در نماي كلي به چهار دسته ي عمده ي براهين وجودي، اخلاقي،غايت شناختي و جهان شناختي تقسيم مي شود...
عليت در طول تاريخ همواره به عنوان پايه اي براي علم نظري در نظر گرفته شده است. اگر وظيفه ي علم را تشريح و تبيين روابط بين اجزاي جهان و پديده ها بدانيم، در اين صورت علم عبارت خواهد بود از مجموعه اي از تحليلهاي علي از ماهيت طبيعت...
عمومي ترين و ساده ترين طريقت در اثبات وجود خداوند برهاني است كه از آن به برهان نظم يا غايت شناختي ياد مي كنند. معمول ترين ادله بر وجود خداوند در تمامي اديان و مذاهب الهي در طول تاريخ همواره برهان نظم بوده است. از اين رو چه در تفكر اسلامي و چه در تفكر غربي مناظرات و جدلهاي فراواني حول اين برهان شده است...
فلسفه فيزيك به معناى امروزين كلمه تقريباً از اوايل قرن بيستم و با شكل گرفتن تجربه گرايى منطقى وارد ادبيات فلسفى شد.امروزه در دانشگاه هاى معتبر دنيا كرسى اى با اين عنوان در سطوح مقدماتى و تكميلى ارائه مى شود. هر چند با سلطه نگرش پوزيتيويستى در ميان فيزيكدانان،فيلسوفان حتى حق همراهى با فيزيكدانان را از دست داده اند ولى با اين وجود، فلسفه فيزيك جايگاه خود را پيدا كرده است. به طور كلى فلسفه فيزيك در سه شاخه جريان دارد...
اغلب كساني كه مقالات فلسفه علم و موضوعات مرتبط با آن را دنبال مي كنند و يا بر روي شبكه به دنبال مقالات فارسي با موضوعات متعدد فلسفه علم مي گردند با آثار مهندس كسرايي آشنايي دارند...
مشكلات اساسي موجود در جوامع بشري پديده ي تازه اي نيست و سابقه اي ديرينه به قدمت تاريخ تشكيل اجتماع دارد. اما با گسترش جوامع و پيشرفت فنآوري اين مشكلات نيز بيشتر و پيچيده تر شد.
هنوز دهه ي اول قرن بيست و يكم به پايان نرسيده، اما سير تحولات رويدادهاي سياسي، نظامي، اقتصادي و تروريزم، در همين چند سال نگران كننده است. اين نگراني هاي رو به افزايش، همراه با رشد گروه هاي تبهكاري سازمان يافته آينده ي روشني را در مقابل انسان به تصوير نمي كشد. با وجود اين يك جاي اميدواري هست كه بتوان آينده را مطابق با نيازهاي مردمي و به سود مردم تغيير داد و آن وجود فنآوري ارتباطات است كه مي تواند امكان همبستگي جهاني را بين مردم برقرار كند تا با تفاهم عمومي در زمينه ي مشكلات جهاني و ارائه ي راه حل هاي نوين، تصميم سازي هاي اربابان قدرت را مهار كرد.
چندي پيش سايت وزين هوپا مطلبي تحت عنوان "چرا سوسياليسم" نوشته آلبرت اينشتين منتشر كرد كه در ادامه ي اين متن آمده است. نوشته ي حاضر پاسخي است به مقاله ي ياد شده كه اميدوارم مورد توجه و نقد قرار گيرد
نگاه سنتي به قدرت كه حق را با قدرت برابر مي داند، نگرشي كهنه و غير واقعي نسبت به هستي است. طبيعت خود به گونه اي حيرت انگيز، مرزهاي اعمال قدرت را تعيين و در مقابل تخطي از آن واكنش نشان مي دهد. نگرش سنتي به قدرت، چهره اي زشت و دهشتناك از قدرت را به نمايش مي گذارد كه بشريت در طول تاريخ از آن رنج و درد فراوان برده است. كشفيات علمي قرن اخير بخوبي نشان مي دهد كه طبيعت چگونه مرزهاي اعمال قدرت را تعيين كرده است.
انسان نيز موجودي است كه در دامان طبيعت و مطابق با قوانين طبيعي به حيات خود ادامه مي دهد. شناخت مرزهاي غير مجاز براي اعمال قدرت و رعايت آن راهگشاي بهروزي و آرامش بشريت است.
رياضيات, آنجا كه دربرگيرنده احكام تحليلي Analytic است, داراي كليت و ضرورت منطقي خواهد بود. اما اين كليت و ضرورت نه از بابت اصالت خردگرايانه مورد ادعاي راسيوناليست ها كه به واسطه نوعي همانگويي (tautology) است. از اين رو كلي و ضرور بودن احكام تحليلي رياضيات اعتبار و اهميت فلسفي بدان نمي بخشد...
هر آنچه كه در گذشته اتفاق افتاده است را جبر ميناميم يعني اگر به گذشته بنگريم به سادگي در مي يابيم كه هر آنچه در گذشته رخ نموده و انجام شده است غير قابل تغيير و عوض ناشدني است، با اين نگاه به گذشته با تفكر يعني مرور، مقايسه و جستجو در اطلاعاتي كه از گذشته در ذهن ما ذخيره است ميتوان قانون، منطق و قوانين حاكم بر حوادث را فهميد و دلايل رخداد ها را درك نمود...
با طرح معادله همارزي از سوي انيشتين، افقهاي جديدي در حوزه پژوهشهاي فلسفي (معرفتشناختي و هستيشناختي) درباره جسم و ماده گشوده شد، و به دلايلي پيچيده و مبهم، تاكنون هيچ تبيين و رويكرد همهجانبهاي از اين موضوع ارايه نشده است. نوشتار حاضر مباني فلاسفه اسلامي درباره جسم و صورت جسميه را مطرح ساخته است و با تحليل و نقادي اين مباني، به رويكردهاي نوين در باب تعريف و حقيقت جسم و صورت جسميه راه مييابد...
دانشمندى سر برآورد با شيوه اى نو در تبيين زيست شناسى و يك نسل بعد دانشمند ديگرى سر برآورد با شيوه اى نو در تبيين فيزيك. اكنون پس از يك قرن بررسى موشكافانه هر دو تبيين هنوز كاملاً به اعتبار خويش باقى اند...
نبوغ كم نظير محمد بن زكرياي رازي (قرن نهم- دهم ميلادي) در پزشكي، شيمي و علوم طبيعي آشكار و مسلم مي باشد و داراي شهرت جهاني بوده است؛ اما به انديشه ها و اهميت فلسفي او به دلايلي كمتر پرداخته شده است...
آيا آنچه در جهان مي گذرد، حتي به صورت تفصيلي موجب است يا غير موجب؟ به عبارت ديگر : آيا قوانيني وجود دارند كه هم در نظام طبيعت و هم در نظام فكر بر سير رويدادها حكومت كنند؟...
در باب تعابير فلسفي مكانيك كوانتومي سخن بسيار مي توان گفت و هيچ متني را نمي توان يافت كه دربرگيرنده همه تفكرات پيرامون آن باشد. در اين نوشتار نيز بنا به اصل گزينشي(selective) بودن مباحثي اينچنين, تنها به جنبه هاي محدودي از استنتاجات فلسفي مكانيك كوانتومي خواهيم پرداخت...
در فرهنگ ايران ، شناختن و آشنائي ، از ريشه « شنا » كردن و شستشوكردن ساخته شده است ، چون شناختن ، چنانكه ديده خواهد شد ، روئيدن مردم ( مر+ تخم ) در شنا كردن در آب، يا « نوشيدن آب » بوده است...
ترموديناميك كلاسيك مشتمل بر مفاهيمي است حمال ذو وجوه و در برگيرنده بار معناهاي گوناگون. برخي ازلي يا ابدي بودن جهان را با استناد به قوانين ترموديناميك منتفي مي دانند و بنابراين لحظه آفرينش و به تبع آن وجود خالق را استنتاج مي كنند...
قانون دوم ترموديناميك متضمن اين مفهوم است كه يك فرايند فقط در يك جهت معين پيش مي رود و در جهت خلاف آن قابل وقوع نيست. اين محدوديت براي جهت وقوع يك فرايند, مختصه قانون دوم است.اگرسيكلي متناقض با قانون اول ترموديناميك نباشد, دليلي براين نيست كه آن سيكل حتماً اتفاق مي افتد.
آيا قوانين ترموديناميك احكامي عام و مسلم از اعيان خارجي و منافي اراده آزاد هستند؟ و آيا قوانين ترموديناميك فقط و فقط اشكال رياضي ماخوذ از تجربه و عاري ازهرگونه معني ملموس هستند؟
شايد مهم ترين مساله اي كه فلسفه - به عنوان شاخه اي از درخت تنومند شناخت بشري - در طول تاريخ حيات و حيات تاريخي خود، كوشيده به آن پاسخ دهد و آن را به عنوان معمايي بغرنج حل كند، مسأله هستي شناسي است.
اگر از ايرانيان درباره فلسفه قرن بيستم بپرسيم به ويتگنشتاين، دريدا و فوكو اشاره مي كنند و عده اي هم راسل را به ياد خواهند آورد اما من گتير، كواين و سلرز را انتخاب كردم چون هر سه شان به اندازه دريدا، فوكو و راسل در دنياي فلسفه مطرح هستند.
در باب حكمت فلسفه هم سخنهاي نغز بسيار است هم تعريف از ماهيت آن، نميدانم پيش از نياز بشريت يا كم از آن. ولي حتما با اين قول كه نقد سر نوشت فلسفه بسيار مفيد فايده خواهد بود موافق هستيد.
متافيزيك آن طور كه ابن سينا در كتابش با عنوان "شفا" در نظر گرفته، توضيح عقلاني همه هستي ست. ابن سينا "مشتق شدن همه چيز از هستي لازم"، ابديت هستي و نيز نفي شناخت آنچه مجزا از منبع هستي ست را در اين كتاب توضيح داده است.
ويژگي هاي اجسام مادي را طبق طبيعيات از كتاب "اشارات و تنبيهات" ابن سينا بررسي مي كنم. حكماي مشاء از جمله ابن سينا اجسام را به ماده (هيولا) و صورت (فرم) تقسيم پذير مي دانستند ولي متفكريني هم بودند كه اجسام را تقسيم ناپذير مي دانستند كه سهروردي از آن جمله است.
در اين مقاله به بررسي رساله هايدگر با عنوان ”مفهوم زمان“ مي پردازم. هايدگر در اين رساله به بحث درباره زمان پرداخته است. براي درك كتاب ” وجود و زمان“ بهتر است قبل از مطالعه آن به مطالعه رساله ”مفهوم زمان“ پرداخت.
دست آوردهاي علمي و فني بشريت در قرن اخير، بهيچوجه با مجموع حاصل هزاران سال پيش از آن قابل مقايسه نيست. در قرن بيستم سرعت رشد كشقيات و اختراعات از چنان شتابي برخوردار بود كه حتي براي دانشمندان قرن نوزدهم قابل تصور نبود.
آدمي، اين ساخته شده از خاك و مجهز به انديشه، بيگانه اي است در عرصه ي گيتي. از يكسو چنان است كه گويي حيواني تكامل يافته بيش نيست و از سويي ديگر سوداي آفرينش دارد.
ماهواره جدید خورشناسی ناسا که برای پرتاب در روز سهشنبه 20 بهمن برنامهریزی شده، قرار است هر 10 ثانیه یکبار از سطح خورشید عکسبرداری کند و لحظه به لحظه زندگی تنها ستاره منظومه شمسی را ثبت کند. ادامه ...
جام جم آنلاین: فیزیک اخترشناسان دانشگاه تگزاس با مطالعه بر روی پالسار یا تب اختری در فاصله 10 هزار سال نوری از زمین متوجه شدند امواج رادیویی تابش یافته شده از این تب اختر با سرعتی بیشتر از سرعت نور در فضا سفر می کنند. ادامه ...
مرکز تقویم مؤسسة ژئوفیزیک دانشگاه تهران که استخراج تقویم رسمی و اوقات شرعی کشور را برعهده دارد،مشخصات کامل خورشیدگرفتگی روز جمعه 25 دی 1388 را در سراسر کشور اعلام کرد. ادامه ...
محققان می گویند با استفاده از یک فرآیند خورشیدی ارزان قیمت که در دانشگاه "نوادا" ابداع شده است، می توان از دریاچه های نمک در سراسر جهان آب شیرین بدست آورد. ادامه ...
مدیر گروه پژوهشی سازه و مواد پژوهشکده علوم و تکنولوژی زیردریایی دانشگاه صنعتی اصفهان تولید روباتهای کابلی و هوشمند را از پروژه های در دست اقدام این دانشگاه ذکر کرد و گفت: این پروژه ظرف دو سال آینده تکمیل و عرضه می شود. ادامه ...
اصفهان- شرکت آریا پلیمر پیشگام از واحدهای فناوری مستقر در شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان به دانش فنی کاربرد نانو کامپوزیت پلمیری برای پوشش سطوح فلزی دست یافت. ادامه ...
شیمی دانان ایرانی، الکترود کربن شیشهای اصلاح شدهای را با نانولوله کربنی عامل دار شده ساختهاند که میتواند سیستامین موجود در نمونههای بیولوژیکی را به طریق الکتروشیمیایی اندازهگیری کند ادامه ...
اخترشناسان موفق به یافتن جهانی کوچک متشکل از سه ستاره بر مدار ستاره ای در فاصله ۲۷.۸ سال نوری از زمین شده اند که امکان مشاهده آن با چشم غیر مسلح وجود دارد. ادامه ...
کهکشانی دور افتاده که سیاهچاله ای عظیم را در خود جا داده است به تازگی با فعالیتهای غیر عادی خود تابشهای بسیار درخشانی از پرتوهای گاما را از خود نشان داده است. ادامه ...
یک مقام فرانسوی روز سه شنبه اعلام کرد انتظار می رود در آینده نزدیک به منظور ثبت آخرین حوادث و رویدادهای هواپیماها بتوان از سیستم ماهواره ای بجای جعبه سیاه استفاده کرد. ادامه ...
معاون پژوهشی دانشگاه صنعتی امیرکبیر پروژه ماهواره را یکی از مهمترین مواردی ذکر کرد که با همکاری پنج دانشگاه و همراهی 80 تن از دانشجویان به زودی اجرا می شود. ادامه ...
در تازهترین اطلاعات استخراج شده از قدیمیترین نشانه برجامانده از مهبانگ، تابش زمینه کیهانی، پژوهشگران موفق شدهاند الگوهای عجیبی مانند نام استیفن هاوکینگ را پیدا کنند. آیا این یک شوخی کیهانی است؟ ادامه ...
در حال حاضر میدانیم که اوربیتالهایی مانند اوربیتال های یک لایه p از نظر انرژی برابرند و در غیاب میدان مغناطیسی نمیتوان تفاوتی بین الکترونهایی که این اوربیتالها را اشغال کردهاند، قائل شد، ولی وقتی طیف نشری اتم هیدروژن در میدان مغناطیسی مورد مطالعه قرار میگیرد، ادامه ...
در پایان عمر ستارگان خورشیدمانند، لایههای ستاره جدا میشوند و بهشکل یک سحابی در اطراف بقایای ستاره باقی میمانند. تازهترین تحقیقات نشان میدهد در این مرحله، ستاره از دنبالهدارها تغدیه خواهد کرد. ادامه ...
به گزارش خبرگزاری مهر، تصاویر هابل نشان می دهند این جهان یخی با رنگ یکنواخت در واقع از لکه های رنگی متعددی برخوردار است و نیم کره شمالی آن رو به درخشان شدن گذاشته است. ادامه ...
دیدن اجسام از پشت موانع، یکی از آرزوهای بشر در طول تاریخ محسوب میشود. به تازگی فیزیکدانان موفق شدهاند با پیشبینی الگوی پراکندگی پرتوهای نور عبوری از مواد مات، تصویر اجسام پشت آنها را بازسازی کنند. ادامه ...
