Page Rank اعزام به دوره های فشرده آموزش زبان انگلیسی در کالج زبان لندن شعبه کوالالامپور
[خانه] [انجمن فیزیکدانان جوان ایران] [چت روم هوپا] [درباره ما] [سفارش آگهی] [تماس با ما] [ورود] [عضویت]
جستجو :
الکترومغناطیس شفق قطبی چیست؟ ‌چهارشنبه 12 بهمن 1390

شفق قطبی چیست؟

+ 156
رأی شما
- 293

شفق قطبی چیست؟شفق قطبی (aurora) که به آن سپیده قطبی و نور قطبی هم می‌گویند یکی از پدیده‌های جوی بسیار زیبای کره زمین است. نورهایی بسیار زیبا و خیره‌کننده که در آسمان حرکت می‌کنند و معمولا شکل‌های منحنی‌مانندی دارند.

آسمان تابان می‌شود و نقش‌هایی با رنگ‌ها و شکل‌های گوناگون در آن دیده می‌شود. این نقش و نگارهای رنگین گاهی دارای شکل کمان یکنواخت است، گاهی ساکن است و گاهی تپنده. گاهی متشکل از شمار زیادی پرتو است با طول موج‌های متفاوت که مانند پرده‌ها و نوارها در آسمان بازی می‌کنند و پیچ و تاب می‌خورند. رنگ درخشنده نورهای از سبز مایل به زرد به سرخ و بنفش مایل به خاکستری تغییر می‌کند.

زیبایی شفق، پدیده‌ای که برخی قبایل کانادایی به آن رقص ارواح می‌گویند، چشم هر ناظری را به آسمان خیره می‌کند.

این نورهای طبیعی زیبا که در عرض‌های جغرافیایی نزدیک به قطب دیده می شوند، در سپیده‌دم قطبی قابل مشاهده هستند.

هر چقدر به قطب شمال نزدیک ‌شوید با توجه به مجاورت با قطب مغناطیسی شمالی زمین احتمال بیشتری برای دیدن شفق قطبی وجود دارد. شهرهای شمالی کانادا که بسیار نزدیک به قطب شمال هستند و ایسلند مناطقی مناسب برای رویت این پدیده‌اند.

شفق‌های قطبی در نزدیکی قطب مغناطیسی شمالی ممکن است خیلی بالا باشد ولی در افق شمالی به صورت سبز بر افروخته و در صورت طلوع خورشید به صورت قرمز کمرنگ دیده می‌شوند. از ماه‌ سپتامبر تا اکتبر و همچنین از مارس تا آوریل بیشترین احتمال دیده این پدیده وجود دارد.

در قطب جنوب نیز این پدیده اتفاق می‌افتد ولی فقط در جنوبی‌ترین عرض جغرافیایی قابل رویت است و گاهی اوقات در آمریکای جنوبی و استرالیا شفق مشاهده می‌شود.

سپیده قطبی چگونه به وجود می‌آید؟

طبیعت و علت شفق قطبی زمان درازی به کلی پوشیده مانده بود و قرن‌ها بود که در مورد این پدیده خیال‌پردازی می شد.
اسکیموهای ساکن در مناطق مختلف افسانه‌های جالبی در مورد سپیده قطبی داشتند.

گروهی معتقد بودند روح انسان‌های خوب پس از مرگ به منطقه‌ای از آسمان می‌رود که شفق قطبی در آن وجود دارد؛ جایی که پر از نور و شادی است، از سرما و کولاک خبری نیست و شکار حیوانات در آن منطقه بسیار آسان است!

گروهی دیگر اعتقاد داشتند شفق نتیجه توپ‌بازی ارواح انسان‌ها در آسمان با جمجمه شیر‌ماهی است و جریان‌های نور نشان دهنده کشمکش ارواح است!

سرخپوستان کانادای شرقی و جنوب آلاسکا هم شفق قطبی را ارواح رقصان انسان‌ها در آسمان می‌دانستند . در این میان گروهی از سرخپوستان شفق را نشانه جنگ و طاعون می‌دانستند و عده‌ای در میان اسکیمو‌ها برای دفاع از خود در برابر شفق باخود چاقو حمل می‌کردند.

اما گذشته از همه این افسانه‌ها، تحقیقات علمی در مورد سپیده قطبی از قرن 18 میلادی آغاز شد و در طول این سال‌ها نظریه‌ها در مورد این پدیده طبیعی به تدریج کامل شد. نظریه‌هایی که از انتشار تعداد رصد‌های شفق قطبی، تهیه نقشه فراوانی شفق در مناطق مختلف کره زمین، ثبت زمان وقوع این پدیده، اندازه‌گیری فاصله وقوع شفق از سطح زمین و ... آغاز شد و به بیان تئوری‌هایی در مورد چرایی این پدیده انجامید.

کریستین بیرکلند نروژی از نخستین افرادی بود که با یک آزمایش علمی پدیده شفق قطبی را شبیه‌سازی کرد. بیرکلند یک توپ مغناطیسی را که نماد زمین است در یک جعبه شیشه‌ای خلا آویزان کرد و پرتوهای الکترونی را به آن تاباند . او از این آزمایش نتیجه گرفت که یک دسته پرتو الکترونی که در مسیر راست به طرف زمین می‌آیند به دو قطب مغناطیسی آن متمایل می شوند و دو حلقه نورانی در قطب‌ها به وجود می‌آورند.

آزمایش بیرکلند این تئوری را پدید آورد که شفق قطبی هم می‌تواند از راهی مشابه این به وجود آید: « الکترون‌ها از لکه‌های خورشیدی سطح خورشید خارج می‌شوند و به سمت زمین می‌آیند و توسط میدان مغناطیسی زمین به طرف نواحی قطبی هدایت می‌شوند و شفق مرئی را ایجاد می‌کنند.»

این تئوری به مرور توسط محققان دیگر تکمیل شد. آلفون فیزیکدان سوئدی محققی بود که نظریه ارتباط میان طوفان‌های خورشیدی و شفق قطبی را مطرح کرد.

همیشه پای یک خورشید در میان است

امروزه فرضیه مورد تایید محققان در مورد پدیده شفق قطبی به چند عامل وابسته است: خورشید و میدان مغناطیسی آن، بادهای خورشیدی و جریان پلاسما، میدان مغناطیسی زمین و جو زمین.

مطالعات و مشاهدات نشان می‌دهند که شدت میدان مغناطیسی خورشید در لکه‌های خورشیدی (نقاط تاریک بر سطح خورشید که دمایشان از دمای سایر نقاط سطح خورشید کمتر است و کمتر تابش می‌کنند) تقریبا هزار برابر شدت میدان مغناطیسی در سایر نقاط است . بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که اختلالات میدان مغناطیسی خورشید عامل شکل گیری لکه‌ها است.

تعداد لکه‌های سطح خورشید به طور متناوب تغییر می‌کند. تعداد لکه‌ها تقریبا هر 11 سال ماکزیمم می‌شود . این دوره 11 ساله را چرخه لکه خورشیدی می‌نامند.

زمانی که تعداد لکه‌های خورشیدی ماکزیمم است فعالیت سطح خورشید بیشتر است، در این حالت خورشید را خورشید فعال می‌نامند. برعکس هنگامی که تعداد لکه‌های خورشیدی مینیمم است فعالیت خورشید کاهش پیدا می‌کند و خورشید آرام است.

چرخه لکه خورشیدی رابطه نزدیکی با شفق قطبی دارد: شدت شفق قطبی هم مانند تعداد لکه‌های خورشیدی تقریبا هر سال یک‌بار ماکزیمم می‌شود . با مقایسه نمودار فراوانی لکه‌های خورشیدی و شفق قطبی می‌توان به هم‌زمان بودن مینیمم و ماکزیمم‌شان پی برد بنابراین دیگر تردیدی در دخالت خورشید در شفق قطبی باقی نمی‌ماند.

از سوی دیگر تاج خورشیدی که دمای آن 2 میلیون درجه کلوین است به طور پیوسته جریانی از پلاسمای داغ و رقیق را در همه جهات در منظومه شمسی می‌پراکند. پلاسما، گازی است که از ذرات مثبت و منفی مانند الکترون و پروتون تشکیل شده است. به این پلاسمای داغ و رقیق که از خورشید به اطراف جریان می‌یابد باد خورشیدی می‌گویند. شدت باد خورشیدی زمانی که خورشید فعال است افزایش می‌یابد. بادهای خورشیدی دائما در اطراف زمین در جریان اند و می‌توان گفت زمین در پلاسما غوطه‌ور است.

بادهای خورشیدی میدان مغناطیسی خورشید را در سراسر منظومه شمسی گسترش می‌دهند.

برخورد ذرات باردار پلاسمای خورشیدی با اتم‌ها و مولکول‌های جو زمین در لایه یونسفر جو موجب پدید آمدن شفق قطبی می‌شود.

با برخورد ذرات بادهای خورشیدی به مولکول‌های جو ، مولکول‌های جو تحریک می‌شوند و انرژی دریافت می‌کنند . الکترون‌ها کمی پس از برانگیخته شدن دوباره به حالت پایدار بر می‌گردند و انرژی اضافه را به صورت تابش‌های مرئی یا نامرئی آزاد می‌کنند.

تابش‌های مرئی شفق از روی زمین به راحتی قابل رویت هستند اما تابش‌های X و فرابنفش باید از فضا دیده شوند چون جو زمین بسیاری از تابش‌ها را جذب می‌کند.

رنگ‌های متنوع شفق قطبی هم مربوط به تحریک شدن مولکول‌های متفاوت موجود در جو زمین است. همان‌طور که می‌دانید نیتروژن و اکسیژن بیشترین قسمت جو زمین را تشکیل داده‌اند. رنگ‌های قرمز و سبز در شفق قطبی نتیجه تحریک شدن اکسیژن و رنگ‌های بنفش و آبی نتیجه تحریک شدن نیتروژن هستند.

به این ترتیب هر سال ایالت آلاسکای آمریکا و همچنین شمال‌غربی کانادا میزبان گردشگران زیادی است که به دنبال شفق قطبی راهی این مناطق می‌شوند.


منبع: همشهری

+ 156
رأی شما
- 293
نظر شما :
● فارسی نویس
نام کاربری :

کلمه عبور :


 تذکر :   تنها اعضای سایت مجاز به ارسال نظر می باشند. جهت عضویت در سایت   اينجـــا   کلیک کنید.




www.HUPAA.com
محک
● مقالات فیزیک
● اخبار فیزیک
● مطالب پربیننده
● کوانتوم و فیزیک جدید
● الکترومغناطیس
● نظریات ایرانی
● نجوم و اخترفیزیک
● فلسفه و متافیزیک
● نانوتکنولوژی
● برق و الکترونیک
● هواشناسی و فیزیک جو
● فیزیک نور و اپتیک
● مکانیک و ترمودینامیک
● مطالب متفرقه
● معرفی کتاب
● دانشمندان
● فیزیک در ایران
● سایتهای فیزیک انگلیسی
● سایتهای فیزیک فارسی
● دانلود نرم افزار
● تصاویر دیدنی
● پزشکی و سلامت
امکانات
● خانه
● انجمن فیزیکدانان جوان ایران
● چت روم هوپا
● درباره ما
● سفارش آگهی
● تماس با ما
● عضویت در انجمن
● ورود
● RSS
آگهی های متنی
● ادامه تحصیل در مالزی
● دانشگاه های مالزی
● سعيد سيوف جهرمي
● هر آنچه می خواهید
● مجله پزشکی
● توصیه های پزشکی
● پس از باران
● انجمن علمی فیزیک پیام نور
● دانلود کامل
● سایت گردشگری آنوبانی نی
● جاویدان
● سنگ شکن
● آگهی رایگان
● ایتکا
● پزشکی
● مجله علمی
● پی سی گیمرز
● موسسه پروفسور حسابی
● میهن کمپ
● پی سی وبلاگ
● کتاب هفته
● دهکده فضایی
● ایران حافظ
● Airgo Design
● دکتر علی افضل صمدی
عضویت در خبرنامه
ایمیل :
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
پزشکی و سلامت
آخرین گفتگوها در انجمن
زمان آینده (5 پاسخ)
شوخي و فكاهي در رياضيات و فيزيك (406 پاسخ)
پارسی را پاس بداریم (895 پاسخ)
نظر شما در مورد رشته فیزیک در انتخاب رشته کنکور (3 پاسخ)
"بارش شهابی جوزایی" به اوج فعالیت‌های خود می‌رسد (2 پاسخ)
چگونه میتوان بر روی زمین یک سیاهچاله ساخت؟ (4 پاسخ)
جرم پروتون (15 پاسخ)
فیزیک مقدماتی (1 پاسخ)
فیزیکدان ایرانی برنده جایزه هول وک (1 پاسخ)
فرق بین فیزیک کلاسیک و مدرن (3 پاسخ)
نجوم از اول... (40 پاسخ)
خطوط میدان الکتریکی (1 پاسخ)
دیدنیهای دانشیک (64 پاسخ)
کشف ترازوی جدید برای اندازه گیری جرم نور (2 پاسخ)
قانون پایستگی انرژی (1 پاسخ)
استثنایی برای قانون پایستگی انرژی (41 پاسخ)
مقالاتي از گوشه و كنار رياضيات (67 پاسخ)
موج یا ذره؟ (7 پاسخ)
آیا با رد قانون پایستگی انرژی موافقید؟ (13 پاسخ)
بازخوانی یک پرونده کهنه (4 پاسخ)
انبساط بی دررو... کمی دقیق تر (10 پاسخ)
نوسان ذرات نور (فوتون) و جرم (6 پاسخ)
محاسبه جرم فوتون (0 پاسخ)
فوتو الکتریک (5 پاسخ)
اتر چيست؟ (2 پاسخ)
شتاب دادن الکترون (3 پاسخ)
شوخي با شيمي (7 پاسخ)
بررسی كوتاه انرژی پيوندی هسته اتم (19 پاسخ)
پروژه دانش اموزی فیزیک (16 پاسخ)
محاسبه جرم ذرات نور و تولید انرژی تاریک (3 پاسخ)
آیا فیزیک بی انتهاست؟ (28 پاسخ)
مسائل فیزیک موج و صوت (2 پاسخ)
یک کیلو آهن سنگین تر است یا یک کیلو پنبه؟ (8 پاسخ)
پتانسیل الکتریکی (6 پاسخ)
چرا در مقياس نانو نيمه رساناي ذاتي نداريم؟ (5 پاسخ)
آیا زمان ماهیت کوانتومی دارد؟ (3 پاسخ)
انتقال اطلاعات آنی از یک فوتون به دیگری - طرز کار لیزر (27 پاسخ)
یک ایرانی اولین برنده زن معتبرترین جایزه جهانی ریاضیات (17 پاسخ)
معرفی وب سایت: اسطرلاب (0 پاسخ)
آیا با اخذ میدان الکتریکی امواج خورشید افت دما اتفاق میافتد؟ (1 پاسخ)
فیزیک دانشگاه تهران (0 پاسخ)
چند سوال از سینماتیک (12 پاسخ)
ریچارد نیکسون و مشتق سوم (0 پاسخ)
بررسی برخی لم ها و قضیه های ریاضی (42 پاسخ)
ساختار نواری (15 پاسخ)
آيا مي شود ذره اي سرعتش صفر باشد اما شتاب داشته باشد ؟ (205 پاسخ)
تبدیل گاف نواری غیر مستقیم به مستقیم--حفره سنگین و سبک (2 پاسخ)
امواج الکتریسیته خورشید (2 پاسخ)
شعبده باز و غیب گویی... (4 پاسخ)
بهای آذرخش (3 پاسخ)
آموزش نسبیت به زیان ساده (0 پاسخ)
راهنمایی در مورد اسپری پایرولیز(لایه نشانی در سطوح نانو) (1 پاسخ)
سوال های مرحله یک اختر فیزیک (6 پاسخ)
exp چیست؟ (2 پاسخ)
میدان نرده ای اسکالر (1 پاسخ)
ثابت استفان - بولتزمن (4 پاسخ)
خواب و رابطه آن با جهان هاي موازي (11 پاسخ)
عبور نور از دیوار (3 پاسخ)
اطلاعات در مورد بلور KDP (4 پاسخ)
آيا در خلا كامل سرعت باعث از هم پاشيدن يك جسم; صلب ميشود؟ (12 پاسخ)
مقالات فیزیک
قانون پایستگی انرژی
شبیه سازی دوتایی‌های ستاره‌ نوترونی مغناطیسی با توان تفکیک بالا
خطر برخورد یک سیارک به زمین در سال ۲۸۸۰
ستاره ای که به سیاره تبدیل شد!
سوء استفاده از مفاهیم فیزیک کوانتومی
نظارۀ شهاب باران در آسمان
صورت فلکی شلیاق یا چنگ رومی(Lyr)
کتاب «چرا E=mc2» (ترجمه)
محاسبه جرم دقیق ِکهکشان راه شیری!
کشف ِخوشه ای کهکشانی با جرمی ۱۶۰ تریلیون برابر خورشید!
آیا مرگ سیاهچاله باعث تولد ِسفیدچاله می شود؟
شعله هایی که می توانست، زمین را تاریک کند!
تبدیل سلول‌های بنیادی به خون انسان!
آیا ما در یک “ماتریکس” زندگی می کنیم؟
“کهکشان های کوتوله” درک ما از کارکرد کیهان را به چالش کشیدند!
تصویری از خرچنگ کیهانی!
فاصلۀ ستارگان و اجرام نورانی کیهان چگونه محاسبه می شود؟
معرفی کتاب: ذره در پایان گیتی
علم چیست؟
سیارۀ عطارد، چگونه شکل گرفت؟
شراره های پر قدرت ِخورشید!
جستجوی امواج گرانشی با استفاده از فوران‌های پرتوی گاما
راه کهکشان از شب های تابستان می گذرد!
شناسایی منبع نوری عجیب در کیهان!
ارتقای LHC می‌تواند آشکار کند که آیا بوزون هیگز «استاندارد» است
نوع جدیدی از اجرام کیهانی با کشف کهکشان های روح!
نور ِکیهان گم می‌شود!
“ماده تاریک” چیست؟
آیا رایانه‌های کوانتومی D-Wave به واقع رایانه کوانتومی هستند؟
تصویر جدید هابل از مروارید ِکیهانی !
ادامه ...
اخبار فیزیک
بهترین جای کیهان برای یافتن حیات بیگانه کجاست؟
بررسی فوران‌های قمر مشتری برای درک چگونگی شکل‌گیری زمین
زن ریاضیدان ایرانی، برنده عالی ترین جایزه ریاضی جهان شد
ماه برای چند سال می‌تواند سوخت زمین را تأمین کند؟
نقشه‌برداری از 101 آبفشان بر سطح قمر یخ‌زده زحل
رکود شکنی مریخ نورد “فرصت” در یک جهان بیگانه!
خودروی خورشیدی ایران بهترین تیم مسابقات جهانی آمریکا شد
حل یکی از معماهای بزرگ فیزیک پس از 27 سال
زمین از خطر فرو رفتن به عصر تاریکی نجات یافت
“افق های نو” یک سال دیگر به پلوتو می‌رسد!
ورود «وویجر» به فضای بین‌ستاره‌ای با تردید مواجه شد
گودال‌های ماه، پناهگاه‌های آینده انسان
تداوم موفقیت تیم‌های ربوکاپ ایرانی در برزیل
۴۵ سال از اولین گام انسان بر “ماه” گذشت
برخورد نزدیک با دنباله‌دار ۶۷P
ادامه ...
مطالب پربیننده
آیا ما در یک “ماتریکس” زندگی می کنیم؟ (36+)
زن ریاضیدان ایرانی، برنده عالی ترین جایزه ریاضی جهان شد (32+)
حل یکی از معماهای بزرگ فیزیک پس از 27 سال (24+)
آیا مرگ سیاهچاله باعث تولد ِسفیدچاله می شود؟ (21+)
خودروی خورشیدی ایران بهترین تیم مسابقات جهانی آمریکا شد (18+)
زمین از خطر فرو رفتن به عصر تاریکی نجات یافت (17+)
کتاب «چرا E=mc2» (ترجمه) (17+)
سوء استفاده از مفاهیم فیزیک کوانتومی (17+)
ماه برای چند سال می‌تواند سوخت زمین را تأمین کند؟ (14+)
گودال‌های ماه، پناهگاه‌های آینده انسان (12+)
ورود «وویجر» به فضای بین‌ستاره‌ای با تردید مواجه شد (12+)
فاصلۀ ستارگان و اجرام نورانی کیهان چگونه محاسبه می شود؟ (11+)
“کهکشان های کوتوله” درک ما از کارکرد کیهان را به چالش کشیدند! (11+)
کشف ِخوشه ای کهکشانی با جرمی ۱۶۰ تریلیون برابر خورشید! (11+)
معرفی کتاب: ذره در پایان گیتی (10+)
ادامه ...
[خانه] [انجمن فیزیکدانان جوان ایران] [چت روم هوپا] [درباره ما] [سفارش آگهی] [تماس با ما] [ورود] [عضویت]
جستجو :
Copyright 2003 - 2014 © Hupaa.com , All rights reserved.