Page Rank اعزام به دوره های فشرده آموزش زبان انگلیسی در کالج زبان لندن شعبه کوالالامپور
[خانه] [انجمن فیزیکدانان جوان ایران] [چت روم هوپا] [درباره ما] [سفارش آگهی] [تماس با ما] [ورود] [عضویت]
جستجو :
الکترومغناطیس شفق قطبی چیست؟ ‌چهارشنبه 12 بهمن 1390

شفق قطبی چیست؟

+ 156
رأی شما
- 298

شفق قطبی چیست؟شفق قطبی (aurora) که به آن سپیده قطبی و نور قطبی هم می‌گویند یکی از پدیده‌های جوی بسیار زیبای کره زمین است. نورهایی بسیار زیبا و خیره‌کننده که در آسمان حرکت می‌کنند و معمولا شکل‌های منحنی‌مانندی دارند.

آسمان تابان می‌شود و نقش‌هایی با رنگ‌ها و شکل‌های گوناگون در آن دیده می‌شود. این نقش و نگارهای رنگین گاهی دارای شکل کمان یکنواخت است، گاهی ساکن است و گاهی تپنده. گاهی متشکل از شمار زیادی پرتو است با طول موج‌های متفاوت که مانند پرده‌ها و نوارها در آسمان بازی می‌کنند و پیچ و تاب می‌خورند. رنگ درخشنده نورهای از سبز مایل به زرد به سرخ و بنفش مایل به خاکستری تغییر می‌کند.

زیبایی شفق، پدیده‌ای که برخی قبایل کانادایی به آن رقص ارواح می‌گویند، چشم هر ناظری را به آسمان خیره می‌کند.

این نورهای طبیعی زیبا که در عرض‌های جغرافیایی نزدیک به قطب دیده می شوند، در سپیده‌دم قطبی قابل مشاهده هستند.

هر چقدر به قطب شمال نزدیک ‌شوید با توجه به مجاورت با قطب مغناطیسی شمالی زمین احتمال بیشتری برای دیدن شفق قطبی وجود دارد. شهرهای شمالی کانادا که بسیار نزدیک به قطب شمال هستند و ایسلند مناطقی مناسب برای رویت این پدیده‌اند.

شفق‌های قطبی در نزدیکی قطب مغناطیسی شمالی ممکن است خیلی بالا باشد ولی در افق شمالی به صورت سبز بر افروخته و در صورت طلوع خورشید به صورت قرمز کمرنگ دیده می‌شوند. از ماه‌ سپتامبر تا اکتبر و همچنین از مارس تا آوریل بیشترین احتمال دیده این پدیده وجود دارد.

در قطب جنوب نیز این پدیده اتفاق می‌افتد ولی فقط در جنوبی‌ترین عرض جغرافیایی قابل رویت است و گاهی اوقات در آمریکای جنوبی و استرالیا شفق مشاهده می‌شود.

سپیده قطبی چگونه به وجود می‌آید؟

طبیعت و علت شفق قطبی زمان درازی به کلی پوشیده مانده بود و قرن‌ها بود که در مورد این پدیده خیال‌پردازی می شد.
اسکیموهای ساکن در مناطق مختلف افسانه‌های جالبی در مورد سپیده قطبی داشتند.

گروهی معتقد بودند روح انسان‌های خوب پس از مرگ به منطقه‌ای از آسمان می‌رود که شفق قطبی در آن وجود دارد؛ جایی که پر از نور و شادی است، از سرما و کولاک خبری نیست و شکار حیوانات در آن منطقه بسیار آسان است!

گروهی دیگر اعتقاد داشتند شفق نتیجه توپ‌بازی ارواح انسان‌ها در آسمان با جمجمه شیر‌ماهی است و جریان‌های نور نشان دهنده کشمکش ارواح است!

سرخپوستان کانادای شرقی و جنوب آلاسکا هم شفق قطبی را ارواح رقصان انسان‌ها در آسمان می‌دانستند . در این میان گروهی از سرخپوستان شفق را نشانه جنگ و طاعون می‌دانستند و عده‌ای در میان اسکیمو‌ها برای دفاع از خود در برابر شفق باخود چاقو حمل می‌کردند.

اما گذشته از همه این افسانه‌ها، تحقیقات علمی در مورد سپیده قطبی از قرن 18 میلادی آغاز شد و در طول این سال‌ها نظریه‌ها در مورد این پدیده طبیعی به تدریج کامل شد. نظریه‌هایی که از انتشار تعداد رصد‌های شفق قطبی، تهیه نقشه فراوانی شفق در مناطق مختلف کره زمین، ثبت زمان وقوع این پدیده، اندازه‌گیری فاصله وقوع شفق از سطح زمین و ... آغاز شد و به بیان تئوری‌هایی در مورد چرایی این پدیده انجامید.

کریستین بیرکلند نروژی از نخستین افرادی بود که با یک آزمایش علمی پدیده شفق قطبی را شبیه‌سازی کرد. بیرکلند یک توپ مغناطیسی را که نماد زمین است در یک جعبه شیشه‌ای خلا آویزان کرد و پرتوهای الکترونی را به آن تاباند . او از این آزمایش نتیجه گرفت که یک دسته پرتو الکترونی که در مسیر راست به طرف زمین می‌آیند به دو قطب مغناطیسی آن متمایل می شوند و دو حلقه نورانی در قطب‌ها به وجود می‌آورند.

آزمایش بیرکلند این تئوری را پدید آورد که شفق قطبی هم می‌تواند از راهی مشابه این به وجود آید: « الکترون‌ها از لکه‌های خورشیدی سطح خورشید خارج می‌شوند و به سمت زمین می‌آیند و توسط میدان مغناطیسی زمین به طرف نواحی قطبی هدایت می‌شوند و شفق مرئی را ایجاد می‌کنند.»

این تئوری به مرور توسط محققان دیگر تکمیل شد. آلفون فیزیکدان سوئدی محققی بود که نظریه ارتباط میان طوفان‌های خورشیدی و شفق قطبی را مطرح کرد.

همیشه پای یک خورشید در میان است

امروزه فرضیه مورد تایید محققان در مورد پدیده شفق قطبی به چند عامل وابسته است: خورشید و میدان مغناطیسی آن، بادهای خورشیدی و جریان پلاسما، میدان مغناطیسی زمین و جو زمین.

مطالعات و مشاهدات نشان می‌دهند که شدت میدان مغناطیسی خورشید در لکه‌های خورشیدی (نقاط تاریک بر سطح خورشید که دمایشان از دمای سایر نقاط سطح خورشید کمتر است و کمتر تابش می‌کنند) تقریبا هزار برابر شدت میدان مغناطیسی در سایر نقاط است . بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که اختلالات میدان مغناطیسی خورشید عامل شکل گیری لکه‌ها است.

تعداد لکه‌های سطح خورشید به طور متناوب تغییر می‌کند. تعداد لکه‌ها تقریبا هر 11 سال ماکزیمم می‌شود . این دوره 11 ساله را چرخه لکه خورشیدی می‌نامند.

زمانی که تعداد لکه‌های خورشیدی ماکزیمم است فعالیت سطح خورشید بیشتر است، در این حالت خورشید را خورشید فعال می‌نامند. برعکس هنگامی که تعداد لکه‌های خورشیدی مینیمم است فعالیت خورشید کاهش پیدا می‌کند و خورشید آرام است.

چرخه لکه خورشیدی رابطه نزدیکی با شفق قطبی دارد: شدت شفق قطبی هم مانند تعداد لکه‌های خورشیدی تقریبا هر سال یک‌بار ماکزیمم می‌شود . با مقایسه نمودار فراوانی لکه‌های خورشیدی و شفق قطبی می‌توان به هم‌زمان بودن مینیمم و ماکزیمم‌شان پی برد بنابراین دیگر تردیدی در دخالت خورشید در شفق قطبی باقی نمی‌ماند.

از سوی دیگر تاج خورشیدی که دمای آن 2 میلیون درجه کلوین است به طور پیوسته جریانی از پلاسمای داغ و رقیق را در همه جهات در منظومه شمسی می‌پراکند. پلاسما، گازی است که از ذرات مثبت و منفی مانند الکترون و پروتون تشکیل شده است. به این پلاسمای داغ و رقیق که از خورشید به اطراف جریان می‌یابد باد خورشیدی می‌گویند. شدت باد خورشیدی زمانی که خورشید فعال است افزایش می‌یابد. بادهای خورشیدی دائما در اطراف زمین در جریان اند و می‌توان گفت زمین در پلاسما غوطه‌ور است.

بادهای خورشیدی میدان مغناطیسی خورشید را در سراسر منظومه شمسی گسترش می‌دهند.

برخورد ذرات باردار پلاسمای خورشیدی با اتم‌ها و مولکول‌های جو زمین در لایه یونسفر جو موجب پدید آمدن شفق قطبی می‌شود.

با برخورد ذرات بادهای خورشیدی به مولکول‌های جو ، مولکول‌های جو تحریک می‌شوند و انرژی دریافت می‌کنند . الکترون‌ها کمی پس از برانگیخته شدن دوباره به حالت پایدار بر می‌گردند و انرژی اضافه را به صورت تابش‌های مرئی یا نامرئی آزاد می‌کنند.

تابش‌های مرئی شفق از روی زمین به راحتی قابل رویت هستند اما تابش‌های X و فرابنفش باید از فضا دیده شوند چون جو زمین بسیاری از تابش‌ها را جذب می‌کند.

رنگ‌های متنوع شفق قطبی هم مربوط به تحریک شدن مولکول‌های متفاوت موجود در جو زمین است. همان‌طور که می‌دانید نیتروژن و اکسیژن بیشترین قسمت جو زمین را تشکیل داده‌اند. رنگ‌های قرمز و سبز در شفق قطبی نتیجه تحریک شدن اکسیژن و رنگ‌های بنفش و آبی نتیجه تحریک شدن نیتروژن هستند.

به این ترتیب هر سال ایالت آلاسکای آمریکا و همچنین شمال‌غربی کانادا میزبان گردشگران زیادی است که به دنبال شفق قطبی راهی این مناطق می‌شوند.


منبع: همشهری

+ 156
رأی شما
- 298
نظر شما :
● فارسی نویس
نام کاربری :

کلمه عبور :


 تذکر :   تنها اعضای سایت مجاز به ارسال نظر می باشند. جهت عضویت در سایت   اينجـــا   کلیک کنید.




www.HUPAA.com
محک
● مقالات فیزیک
● اخبار فیزیک
● مطالب پربیننده
● کوانتوم و فیزیک جدید
● الکترومغناطیس
● نظریات ایرانی
● نجوم و اخترفیزیک
● فلسفه و متافیزیک
● نانوتکنولوژی
● برق و الکترونیک
● هواشناسی و فیزیک جو
● فیزیک نور و اپتیک
● مکانیک و ترمودینامیک
● مطالب متفرقه
● معرفی کتاب
● دانشمندان
● فیزیک در ایران
● سایتهای فیزیک انگلیسی
● سایتهای فیزیک فارسی
● دانلود نرم افزار
● تصاویر دیدنی
● پزشکی و سلامت
امکانات
● خانه
● انجمن فیزیکدانان جوان ایران
● چت روم هوپا
● درباره ما
● سفارش آگهی
● تماس با ما
● عضویت در انجمن
● ورود
● RSS
آگهی های متنی
● ادامه تحصیل در مالزی
● دانشگاه های مالزی
● سعيد سيوف جهرمي
● هر آنچه می خواهید
● مجله پزشکی
● توصیه های پزشکی
● پس از باران
● انجمن علمی فیزیک پیام نور
● دانلود کامل
● سایت گردشگری آنوبانی نی
● جاویدان
● سنگ شکن
● آگهی رایگان
● ایتکا
● پزشکی
● مجله علمی
● پی سی گیمرز
● موسسه پروفسور حسابی
● میهن کمپ
● پی سی وبلاگ
● کتاب هفته
● دهکده فضایی
● ایران حافظ
● Airgo Design
● دکتر علی افضل صمدی
عضویت در خبرنامه
ایمیل :
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
پزشکی و سلامت
آخرین گفتگوها در انجمن
رابطه ی فرکانس و عمق نفوذ در بافت بدن (0 پاسخ)
منجنیق چگونه کار مکی کند (1 پاسخ)
عبور یک بسته علوفه و بزغاله و گرگ از رودخانه (15 پاسخ)
آيا اعداد جايگاهي در سرشت واقعي جهان دارند؟ (1 پاسخ)
چيستان-7 آيا شما نيز سن تك تك فرزندان شهرام را ميدانيد؟ (3 پاسخ)
آيا شما آخر فهميدين صفر مثبته يا منفيه ؟ (10 پاسخ)
مسئله ای برای هوش آزمایی : کلید هر در را بیابید (9 پاسخ)
اگر کائنات برنامه نوشته شده مجازی باشد (8 پاسخ)
مقاومت بافت رگها خونی (1 پاسخ)
سوالاتي در حد مقطع راهنمايي (29 پاسخ)
كمك در ساخت پلاسما (1 پاسخ)
آيا سياهچاله همه چيز را به درون خود مي كشد (7 پاسخ)
تعریف علمی عنصر چیه؟ (1 پاسخ)
تشخیص افسردگی با آزمایش خون امکان‌پذیر شد (1 پاسخ)
اثر پروانه ای (6 پاسخ)
نمودار I بر حسب t بار برابر است (7 پاسخ)
ميشه بگيد چرا 1=!0 (22 پاسخ)
نظر شما در مورد رشته فیزیک در انتخاب رشته کنکور (4 پاسخ)
زيباترين آزمايش هاي فيزيك در تاريخ جهان (4 پاسخ)
روش نوترون درمانی با بور-10 (0 پاسخ)
معما های سخت (190 پاسخ)
اثبات کنید یک مساوی دو (37 پاسخ)
هر کیلو اورانیوم 100% چند ژول انرژی دارد؟ (1 پاسخ)
یک ایرانی اولین برنده زن معتبرترین جایزه جهانی ریاضیات (24 پاسخ)
سنگ تا چه ارتفاعي به بالا رفته و با چه سرعتي به زمين ميرسد؟ (10 پاسخ)
آیا حرکت دایره ای نوعی نوسان است؟ (8 پاسخ)
کتاب مبانی فیزیک جدید ریچارد و ایدنرو رابرت سلز (3 پاسخ)
يادگيري رياضيات در فيزيك (1 پاسخ)
پس سوز در موتو جنگنده ها (2 پاسخ)
بازار جهانی فلزات کمیاب (2 پاسخ)
نسبیت به زبان ساده (134 پاسخ)
دو سوال پایه ای در بحث الکترومغناطیس (8 پاسخ)
پارادوکس آقای X (18 پاسخ)
معرفی چند کتاب فلسفه در حد مقدمات و به زبان ساده (6 پاسخ)
بهترین منابع فیزیک پایه برای کنکور ارشد فیزیک (8 پاسخ)
کتابی در رابطه با الکترودینامیک کوانتومی (7 پاسخ)
سوال در مورد روش های حل عددی نرم افزارهای تخصصی (3 پاسخ)
دوره تناوب اهنربا بر اثر گشتاور مغناطیسی! (8 پاسخ)
توضیح ساده از مکانیک آماری (2 پاسخ)
شوخي و فكاهي در رياضيات و فيزيك (435 پاسخ)
آینده کاری فیزیک حالت جامد؟ (29 پاسخ)
ساخت دست مصنوعی با قابلیت کنترل ذهنی (0 پاسخ)
پارسی را پاس بداریم (906 پاسخ)
شعبده باز و غیب گویی... (5 پاسخ)
سایت ویدئو لکچر دانشگاههای آمریکا و اروپا (2 پاسخ)
فضـای داخلـی سفیـنه فضـایی چه شکلـی است؟ (2 پاسخ)
انرژی تاریک چیست و چه رابطه ای با ماده تاریک دارد؟ (1 پاسخ)
جفت شدگی اسپین - مدار (7 پاسخ)
سریعترین هواپیمای راکتی دنیا! (1 پاسخ)
کوچکترین طول اندازه گیری شده (8 پاسخ)
آیا صوت در فضا یا خلا می تواند حرکت کند؟ (22 پاسخ)
انرژی گرمایی چیست و چرا گرما انرژی است؟ (14 پاسخ)
سوال پیرامون همجوشی هسته ای (11 پاسخ)
چرا مهتاب سفید رنگ است؟ (3 پاسخ)
چرا وقتی باریکه ی عسل میرسد به یك سطحی خم میشود؟ (3 پاسخ)
چرا چگالي ماه كمتر از زمين است ؟ (8 پاسخ)
نمونه سوال درباره مقدار مرزي سه بعدي معادله لپلاس (6 پاسخ)
گرانش و پدیده فراز و فرود دریا (11 پاسخ)
چگونه می توان به سرعت نور رسید و با این سرعت سفر کرد؟ (6 پاسخ)
قبل از بیگ بنگ چه خبر بود؟ (235 پاسخ)
مقالات فیزیک
لایۀ اُزون زمین در حال ترمیم است!
نظریه ریسمان های دکتر “کامران وفا”
ملاقات ِ نزدیک ِ فضاپیمای روزتا با دنباله دار چوریومف!
هاوکینگ: «ذره خدا» پتانسیل ِنابودی جهان را دارد!
تئوری جدید ِ چگونگی ادغام فضا و زمان!
کمبود آب در “زمین” جدی است!
آنتروپی از دیدگاه ترمودینامیک آماری
آیا حبابی از گازهای داغ منظومه‌ی ما را احاطه کرده است؟
معرفی کتاب:استیون هاوکینگ ذهنی رها
آیا کیهان فقط یک هولوگرام بزرگ است؟
ارتباط میان تشکیل ستاره‌ها و فعالیت هسته‌های کهکشانی
آنتروپی- بخش اول
تأثیر نواحی ‌آرام (کم فعالِ مغناطیسی) سطح خورشید در گرمایش لایه‌های رنگین‌کره و تاج
انرژی اَکتیواسیون (فعالسازی)
فضای میان ستاره ای یک آزمایشگاه کوانتومی عجیب!
مردی که چشم ما را به روی جهان گشود!
رابطه‌ی فراوانی فلزی و جرم ستاره‌ای کهکشان‌های دوردست
توصیف جالب “استیون واینبرگ” از جهان های چندگانه
اصل برنولی
امکان ِکشف حیات بیگانه در اطراف کوتوله های قرمز!
معرفی کتاب: نسبیت
درخشش “مریخ” به اندازه “ماه” نمی شود!
جو زمین، مملو از ترکیب شیمیایی ممنوعه
قانون پایستگی انرژی
شبیه سازی دوتایی‌های ستاره‌ نوترونی مغناطیسی با توان تفکیک بالا
خطر برخورد یک سیارک به زمین در سال ۲۸۸۰
ستاره ای که به سیاره تبدیل شد!
سوء استفاده از مفاهیم فیزیک کوانتومی
نظارۀ شهاب باران در آسمان
صورت فلکی شلیاق یا چنگ رومی(Lyr)
ادامه ...
اخبار فیزیک
حل اسرار درخشان‌ترین اجرام کیهان
تولید نوع جدیدی از سلولهای بنیادی در آزمایشگاه
رصد نخستین ابرنواختر گایا
صدای اتم شنیده شد!
جامدکردن نور با همکاری دانشمند ایرانی
حرکت یک توفان عظیم خورشیدی به سمت زمین
آشنایی با نابغۀ ایرانی: دکتر “نادر انقطاع”
آشکارساز ذره جدید برای کشف هویت ضدماده گریزپا
در جست‌وجوی خواهر و برادرهای خورشید
انسان‌ها و نئاندرتال‌ها «قرن‌ها» همزیستی داشته‌اند!
سنجش انرژی خورشید در زمان واقعی برای نخستین بار
بهترین جای کیهان برای یافتن حیات بیگانه کجاست؟
بررسی فوران‌های قمر مشتری برای درک چگونگی شکل‌گیری زمین
زن ریاضیدان ایرانی، برنده عالی ترین جایزه ریاضی جهان شد
ماه برای چند سال می‌تواند سوخت زمین را تأمین کند؟
ادامه ...
مطالب پربیننده
توصیف جالب “استیون واینبرگ” از جهان های چندگانه (35+)
هاوکینگ: «ذره خدا» پتانسیل ِنابودی جهان را دارد! (22+)
معرفی کتاب:استیون هاوکینگ ذهنی رها (17+)
انسان‌ها و نئاندرتال‌ها «قرن‌ها» همزیستی داشته‌اند! (15+)
کمبود آب در “زمین” جدی است! (15+)
جامدکردن نور با همکاری دانشمند ایرانی (11+)
صدای اتم شنیده شد! (11+)
معرفی کتاب: نسبیت (10+)
لایۀ اُزون زمین در حال ترمیم است! (10+)
اصل برنولی (9+)
فضای میان ستاره ای یک آزمایشگاه کوانتومی عجیب! (9+)
آنتروپی- بخش اول (8+)
تئوری جدید ِ چگونگی ادغام فضا و زمان! (8+)
درخشش “مریخ” به اندازه “ماه” نمی شود! (7+)
سنجش انرژی خورشید در زمان واقعی برای نخستین بار (7+)
ادامه ...
[خانه] [انجمن فیزیکدانان جوان ایران] [چت روم هوپا] [درباره ما] [سفارش آگهی] [تماس با ما] [ورود] [عضویت]
جستجو :
Copyright 2003 - 2014 © Hupaa.com , All rights reserved.