Page Rank اعزام به دوره های فشرده آموزش زبان انگلیسی در کالج زبان لندن شعبه کوالالامپور
[خانه] [انجمن فیزیکدانان جوان ایران] [چت روم هوپا] [درباره ما] [سفارش آگهی] [تماس با ما] [ورود] [عضویت]
جستجو :
الکترومغناطیس شفق قطبی چیست؟ ‌چهارشنبه 12 بهمن 1390

شفق قطبی چیست؟

+ 157
رأی شما
- 307

شفق قطبی چیست؟شفق قطبی (aurora) که به آن سپیده قطبی و نور قطبی هم می‌گویند یکی از پدیده‌های جوی بسیار زیبای کره زمین است. نورهایی بسیار زیبا و خیره‌کننده که در آسمان حرکت می‌کنند و معمولا شکل‌های منحنی‌مانندی دارند.

آسمان تابان می‌شود و نقش‌هایی با رنگ‌ها و شکل‌های گوناگون در آن دیده می‌شود. این نقش و نگارهای رنگین گاهی دارای شکل کمان یکنواخت است، گاهی ساکن است و گاهی تپنده. گاهی متشکل از شمار زیادی پرتو است با طول موج‌های متفاوت که مانند پرده‌ها و نوارها در آسمان بازی می‌کنند و پیچ و تاب می‌خورند. رنگ درخشنده نورهای از سبز مایل به زرد به سرخ و بنفش مایل به خاکستری تغییر می‌کند.

زیبایی شفق، پدیده‌ای که برخی قبایل کانادایی به آن رقص ارواح می‌گویند، چشم هر ناظری را به آسمان خیره می‌کند.

این نورهای طبیعی زیبا که در عرض‌های جغرافیایی نزدیک به قطب دیده می شوند، در سپیده‌دم قطبی قابل مشاهده هستند.

هر چقدر به قطب شمال نزدیک ‌شوید با توجه به مجاورت با قطب مغناطیسی شمالی زمین احتمال بیشتری برای دیدن شفق قطبی وجود دارد. شهرهای شمالی کانادا که بسیار نزدیک به قطب شمال هستند و ایسلند مناطقی مناسب برای رویت این پدیده‌اند.

شفق‌های قطبی در نزدیکی قطب مغناطیسی شمالی ممکن است خیلی بالا باشد ولی در افق شمالی به صورت سبز بر افروخته و در صورت طلوع خورشید به صورت قرمز کمرنگ دیده می‌شوند. از ماه‌ سپتامبر تا اکتبر و همچنین از مارس تا آوریل بیشترین احتمال دیده این پدیده وجود دارد.

در قطب جنوب نیز این پدیده اتفاق می‌افتد ولی فقط در جنوبی‌ترین عرض جغرافیایی قابل رویت است و گاهی اوقات در آمریکای جنوبی و استرالیا شفق مشاهده می‌شود.

سپیده قطبی چگونه به وجود می‌آید؟

طبیعت و علت شفق قطبی زمان درازی به کلی پوشیده مانده بود و قرن‌ها بود که در مورد این پدیده خیال‌پردازی می شد.
اسکیموهای ساکن در مناطق مختلف افسانه‌های جالبی در مورد سپیده قطبی داشتند.

گروهی معتقد بودند روح انسان‌های خوب پس از مرگ به منطقه‌ای از آسمان می‌رود که شفق قطبی در آن وجود دارد؛ جایی که پر از نور و شادی است، از سرما و کولاک خبری نیست و شکار حیوانات در آن منطقه بسیار آسان است!

گروهی دیگر اعتقاد داشتند شفق نتیجه توپ‌بازی ارواح انسان‌ها در آسمان با جمجمه شیر‌ماهی است و جریان‌های نور نشان دهنده کشمکش ارواح است!

سرخپوستان کانادای شرقی و جنوب آلاسکا هم شفق قطبی را ارواح رقصان انسان‌ها در آسمان می‌دانستند . در این میان گروهی از سرخپوستان شفق را نشانه جنگ و طاعون می‌دانستند و عده‌ای در میان اسکیمو‌ها برای دفاع از خود در برابر شفق باخود چاقو حمل می‌کردند.

اما گذشته از همه این افسانه‌ها، تحقیقات علمی در مورد سپیده قطبی از قرن 18 میلادی آغاز شد و در طول این سال‌ها نظریه‌ها در مورد این پدیده طبیعی به تدریج کامل شد. نظریه‌هایی که از انتشار تعداد رصد‌های شفق قطبی، تهیه نقشه فراوانی شفق در مناطق مختلف کره زمین، ثبت زمان وقوع این پدیده، اندازه‌گیری فاصله وقوع شفق از سطح زمین و ... آغاز شد و به بیان تئوری‌هایی در مورد چرایی این پدیده انجامید.

کریستین بیرکلند نروژی از نخستین افرادی بود که با یک آزمایش علمی پدیده شفق قطبی را شبیه‌سازی کرد. بیرکلند یک توپ مغناطیسی را که نماد زمین است در یک جعبه شیشه‌ای خلا آویزان کرد و پرتوهای الکترونی را به آن تاباند . او از این آزمایش نتیجه گرفت که یک دسته پرتو الکترونی که در مسیر راست به طرف زمین می‌آیند به دو قطب مغناطیسی آن متمایل می شوند و دو حلقه نورانی در قطب‌ها به وجود می‌آورند.

آزمایش بیرکلند این تئوری را پدید آورد که شفق قطبی هم می‌تواند از راهی مشابه این به وجود آید: « الکترون‌ها از لکه‌های خورشیدی سطح خورشید خارج می‌شوند و به سمت زمین می‌آیند و توسط میدان مغناطیسی زمین به طرف نواحی قطبی هدایت می‌شوند و شفق مرئی را ایجاد می‌کنند.»

این تئوری به مرور توسط محققان دیگر تکمیل شد. آلفون فیزیکدان سوئدی محققی بود که نظریه ارتباط میان طوفان‌های خورشیدی و شفق قطبی را مطرح کرد.

همیشه پای یک خورشید در میان است

امروزه فرضیه مورد تایید محققان در مورد پدیده شفق قطبی به چند عامل وابسته است: خورشید و میدان مغناطیسی آن، بادهای خورشیدی و جریان پلاسما، میدان مغناطیسی زمین و جو زمین.

مطالعات و مشاهدات نشان می‌دهند که شدت میدان مغناطیسی خورشید در لکه‌های خورشیدی (نقاط تاریک بر سطح خورشید که دمایشان از دمای سایر نقاط سطح خورشید کمتر است و کمتر تابش می‌کنند) تقریبا هزار برابر شدت میدان مغناطیسی در سایر نقاط است . بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که اختلالات میدان مغناطیسی خورشید عامل شکل گیری لکه‌ها است.

تعداد لکه‌های سطح خورشید به طور متناوب تغییر می‌کند. تعداد لکه‌ها تقریبا هر 11 سال ماکزیمم می‌شود . این دوره 11 ساله را چرخه لکه خورشیدی می‌نامند.

زمانی که تعداد لکه‌های خورشیدی ماکزیمم است فعالیت سطح خورشید بیشتر است، در این حالت خورشید را خورشید فعال می‌نامند. برعکس هنگامی که تعداد لکه‌های خورشیدی مینیمم است فعالیت خورشید کاهش پیدا می‌کند و خورشید آرام است.

چرخه لکه خورشیدی رابطه نزدیکی با شفق قطبی دارد: شدت شفق قطبی هم مانند تعداد لکه‌های خورشیدی تقریبا هر سال یک‌بار ماکزیمم می‌شود . با مقایسه نمودار فراوانی لکه‌های خورشیدی و شفق قطبی می‌توان به هم‌زمان بودن مینیمم و ماکزیمم‌شان پی برد بنابراین دیگر تردیدی در دخالت خورشید در شفق قطبی باقی نمی‌ماند.

از سوی دیگر تاج خورشیدی که دمای آن 2 میلیون درجه کلوین است به طور پیوسته جریانی از پلاسمای داغ و رقیق را در همه جهات در منظومه شمسی می‌پراکند. پلاسما، گازی است که از ذرات مثبت و منفی مانند الکترون و پروتون تشکیل شده است. به این پلاسمای داغ و رقیق که از خورشید به اطراف جریان می‌یابد باد خورشیدی می‌گویند. شدت باد خورشیدی زمانی که خورشید فعال است افزایش می‌یابد. بادهای خورشیدی دائما در اطراف زمین در جریان اند و می‌توان گفت زمین در پلاسما غوطه‌ور است.

بادهای خورشیدی میدان مغناطیسی خورشید را در سراسر منظومه شمسی گسترش می‌دهند.

برخورد ذرات باردار پلاسمای خورشیدی با اتم‌ها و مولکول‌های جو زمین در لایه یونسفر جو موجب پدید آمدن شفق قطبی می‌شود.

با برخورد ذرات بادهای خورشیدی به مولکول‌های جو ، مولکول‌های جو تحریک می‌شوند و انرژی دریافت می‌کنند . الکترون‌ها کمی پس از برانگیخته شدن دوباره به حالت پایدار بر می‌گردند و انرژی اضافه را به صورت تابش‌های مرئی یا نامرئی آزاد می‌کنند.

تابش‌های مرئی شفق از روی زمین به راحتی قابل رویت هستند اما تابش‌های X و فرابنفش باید از فضا دیده شوند چون جو زمین بسیاری از تابش‌ها را جذب می‌کند.

رنگ‌های متنوع شفق قطبی هم مربوط به تحریک شدن مولکول‌های متفاوت موجود در جو زمین است. همان‌طور که می‌دانید نیتروژن و اکسیژن بیشترین قسمت جو زمین را تشکیل داده‌اند. رنگ‌های قرمز و سبز در شفق قطبی نتیجه تحریک شدن اکسیژن و رنگ‌های بنفش و آبی نتیجه تحریک شدن نیتروژن هستند.

به این ترتیب هر سال ایالت آلاسکای آمریکا و همچنین شمال‌غربی کانادا میزبان گردشگران زیادی است که به دنبال شفق قطبی راهی این مناطق می‌شوند.


منبع: همشهری

+ 157
رأی شما
- 307



www.HUPAA.com
محک
● مقالات فیزیک
● اخبار فیزیک
● مطالب پربیننده
● کوانتوم و فیزیک جدید
● الکترومغناطیس
● نظریات ایرانی
● نجوم و اخترفیزیک
● فلسفه و متافیزیک
● نانوتکنولوژی
● برق و الکترونیک
● هواشناسی و فیزیک جو
● فیزیک نور و اپتیک
● مکانیک و ترمودینامیک
● مطالب متفرقه
● معرفی کتاب
● دانشمندان
● فیزیک در ایران
● سایتهای فیزیک انگلیسی
● سایتهای فیزیک فارسی
● دانلود نرم افزار
● تصاویر دیدنی
● پزشکی و سلامت
امکانات
● خانه
● انجمن فیزیکدانان جوان ایران
● چت روم هوپا
● درباره ما
● سفارش آگهی
● تماس با ما
● عضویت در انجمن
● ورود
● RSS
آگهی های متنی
● ادامه تحصیل در مالزی
● دانشگاه های مالزی
● سعيد سيوف جهرمي
● هر آنچه می خواهید
● مجله پزشکی
● توصیه های پزشکی
● پس از باران
● انجمن علمی فیزیک پیام نور
● دانلود کامل
● سایت گردشگری آنوبانی نی
● جاویدان
● سنگ شکن
● آگهی رایگان
● ایتکا
● پزشکی
● مجله علمی
● پی سی گیمرز
● موسسه پروفسور حسابی
● میهن کمپ
● پی سی وبلاگ
● کتاب هفته
● دهکده فضایی
● ایران حافظ
● Airgo Design
● دکتر علی افضل صمدی
عضویت در خبرنامه
ایمیل :
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
پزشکی و سلامت
آخرین گفتگوها در انجمن
معما های سخت (213 پاسخ)
سوال از درس حسابان (8 پاسخ)
Pharmacology - فارماکولوژی - داروشناسی (13 پاسخ)
پاسخ سوالات دکتری فیزیک (23 پاسخ)
چرا نمي توان به سرعتي بالاتر از سرعت نور دست يافت؟ (1 پاسخ)
طرح سرباز جنگ جهانی سوم! (13 پاسخ)
مساله در درس لیزر (3 پاسخ)
ژیروسکوپ ( جایرو ) (0 پاسخ)
راه پله ی سحرآمیز (4 پاسخ)
تصویر های دانشیک (44 پاسخ)
با کمیت فیزیکی خاص آشنا شوید-بردار پوئین‌تینگ (0 پاسخ)
چگونه مي توان در زمان سفر كرد؟ (59 پاسخ)
ترمودینامیک زیمانسکی (4 پاسخ)
باز کردن پیچ با پیچ گوشتی (38 پاسخ)
بار در مرکز کره ی هادی منزوی به شعاع a و بار Q (0 پاسخ)
کتاب برای حرفه ای شدن در حل انتگرال و هندسه ی مربوط به فيزيك (1 پاسخ)
برنامه wien2k (1 پاسخ)
تعیین توزیع پارتونی هسته (1 پاسخ)
نحوه چگونگی حركت موشک هدایت گرمایی در جریان گردابه ای (1 پاسخ)
غبار زدايي از سيگنال امواج گرانشي كيهاني (0 پاسخ)
پارسی را پاس بداریم (926 پاسخ)
نامریی شدن - ایده نظامی (12 پاسخ)
چرا E=MC² است؟ (2 پاسخ)
لطفا کالیبره کردن در فیزیک را به طور ساده توضيح دهيد (2 پاسخ)
خاصيت مویینگی آب (11 پاسخ)
آخر شوم شومآخر (18 پاسخ)
در سرعت های بالاتر از C، چه بلایی بر سر «زمان» می آید؟ (5 پاسخ)
آیا گامای معروف نسبیت خاص، میتونه کوچکتر از 1 بشه؟ (1 پاسخ)
پاره کردن بعد فضا (7 پاسخ)
راهنمایی برای تحلیل سوالات "حرکت شناسی" دبیرستان (4 پاسخ)
چرا پروتون سبکتر از کوارک است؟ (4 پاسخ)
امكان دارد جسمي تحت شتاب گرانش سرعتش بيش از سرعت نور شود؟ (22 پاسخ)
وزارت بهداشت: سالی ۸۵ هزار نفر در ایران سرطان می‌گیرند (1 پاسخ)
آیا رتبه علمی ایران در جهان کاهش یافته؟ (4 پاسخ)
برابر گرفتن نیروی جانب مرکز و نیروی اصطکاک در حرکت دایره ای (1 پاسخ)
پرسشی پیرامون Sky Dive (10 پاسخ)
شوخي و فكاهي در رياضيات و فيزيك (483 پاسخ)
آيا ميشود جرم منفي را توليد كرد؟ (0 پاسخ)
برای ایجاد یک ضد اینرسی چه باید کرد؟ (1 پاسخ)
نظر شما در مورد پاد ماده (12 پاسخ)
رده بندی دانشگاه های جهان (2 پاسخ)
چرا E=MC² است؟ (0 پاسخ)
انتگرال را توضیح دهید (10 پاسخ)
نامرئی کردن اشیا (16 پاسخ)
فهرست موثرترین دانشمندان جهان در سال 2014، حضور ده ایرانی (4 پاسخ)
به نظر شما برای ایجاد جاذبه مصنوعی چه باید کرد؟ (1 پاسخ)
چرا صاعقه زیگزاگه؟ (11 پاسخ)
نظریه ریمان (1 پاسخ)
جزوه يا كتاب براي رشته فيزيك اتمي (0 پاسخ)
علت افزایش حجم آب (2 پاسخ)
درخواست کمک در نرم افزار فرترن (7 پاسخ)
اظهارات خواندنی باز آلدرین: روی ماه خوابیدم و عبادت کردم (2 پاسخ)
فرق موسسات آموزشی کنکورها و موسسات علمی جهان (5 پاسخ)
فوتون و مسئله زمان (11 پاسخ)
آيا سرعت نوترینو بيشتر از سرعت نور است؟ (3 پاسخ)
بایاس کردن ترانزیستور (12 پاسخ)
صفر مثبته يا منفيه ؟ (18 پاسخ)
کاربرد سوئیچ زنی نوری و دو پایای نوری چيست؟ (1 پاسخ)
رابطه عمق نفوذ امواج با طول موج و فركانس امواج چيست؟ (2 پاسخ)
مولفه های افقی و عمودی نیروی الکتریکی برایند وارد بر بار (1 پاسخ)
مقالات فیزیک
روش علمی چیست؟
سیاهچاله ای که از کهکشانش به بیرون پرتاب شد!
درهم‌تنیدگیِ کرمچاله، پارادوکس سیاهچاله را حل می‌کند!
احساس یا درک واقعیت؟
معرفی کتاب: مریخی‌ها خود ما هستیم
تصاویر روزتا از چگونگی فرود ِکاوشگر فیلای
شکارچی دنباله‌دار به خواب زمستانی رفت!
آیا علم می تواند به پرسش های فلسفی پاسخ دهد؟
جایزه‌ی نوبل و تماشای جهان درون سلولی
لکه سرخ مشتری بر اثر آفتاب سوختگی ایجاد شده است!
رصد شعله های خورشیدی در اوج فعالیت ۱۱ ساله
شبیه سازی “تابش هاوکینگ” در آزمایشگاه!
حقایق باورنکردنی در مورد کیهان
عبور دنباله‌داری از مریخ
سیاهچاله‌ی شبیه سازی شده مانند لیزر عمل می‌کند
روشی نوین برای شناسایی سیارات بیگانه!
شاید بوزون هیگز کشف نشده باشد!
اقیانوس های زمین از خورشید پیرترند!
پلۀ پتانسیل
کهکشانی به اندازۀ ۵۰ برابر راه شیری!
کنترل جریان الکتریکی با اسپین هسته
هابل شبحی از کهکشان های مُرده را مشاهده کرد!
فشرده‌سازی داده‌های کوانتومی برای نخستین بار
افق رویداد ِسیاهچاله؛ در خروجی ِ جهان ما
تاریکی زمین به بهانه طوفان خورشیدی دروغ است!
امواج گرانشی و انرژی تاریک
ابر سیاهچاله ها، مانع از شکل گیری ستارگان جدید می شوند!
اتساع زمانی اینشتین تایید شد!
آیا “کوانتوم” و “ادراک فرا حسی” با هم ارتباط دارند؟
دورترین و کوچکترین کهکشان جهان مشاهده شد!
ادامه ...
اخبار فیزیک
امیدی تازه برای درمان دیستروفی عضلانی
شکار ماده تاریک با ماهواره‌های جی‌پی‌اس
ادعای عجیب دانشمند اروپایی مأموریت مخفی «روزتا» برای برقراری تماس با موجودات بیگانه!
سنتز نانوذره‌ای جدید برای تشخیص انواع سرطان‌ در کشور
تلاش محققان ایرانی برای درمان دیابت با پیوند سلول‌های پانکراس
کشف قدیمی‌ترین ردپای مهره‌داران عصر دایناسورها در ایران
کاوشگر فیلای با موفقیت بر سطح دنباله دار فرود آمد!
بردار پوئین تینگ
قدرتمندترین شیئ کائنات چیست؟
عضویت فیزیک‌پیشه ایرانی در کمیسیون فیزیک آماری اتحادیه بین‌المللی فیزیک
انقلابی بزرگ در رایانه‌های فوق‌سریع با همکاری دانشمند ایرانی
تردید دانشمندان در مورد واقعیت کشف بوزون هیگز
اعطای «جایزه پروفسور پارسایی» به هشت پژوهشگر جوان برگزیده
کشف تأثیر طول خواب در ابتلا به کولیت اولسراتیو با همکاری محقق ایرانی
ساخت نانوحامل داروی ضدسرطان پروتئین شیر توسط محققان ایرانی
ادامه ...
مطالب پربیننده
تاریکی زمین به بهانه طوفان خورشیدی دروغ است! (18+)
آیا “انرژی تاریک” در حال بلعیدن “ماده تاریک” است؟ (11+)
قدرتمندترین شیئ کائنات چیست؟ (10+)
آیا علم می تواند به پرسش های فلسفی پاسخ دهد؟ (10+)
ادعای عجیب دانشمند اروپایی مأموریت مخفی «روزتا» برای برقراری تماس با موجودات بیگانه! (10+)
در نزدیک سیاهچاله چه خبر است؟ (8+)
کشف یکی از عمیق‌ترین نشانه‌های حیات (8+)
عضویت فیزیک‌پیشه ایرانی در کمیسیون فیزیک آماری اتحادیه بین‌المللی فیزیک (8+)
بردار پوئین تینگ (8+)
کاوشگر فیلای با موفقیت بر سطح دنباله دار فرود آمد! (8+)
حقایق باورنکردنی در مورد کیهان (8+)
هابل شبحی از کهکشان های مُرده را مشاهده کرد! (7+)
کنترل جریان الکتریکی با اسپین هسته (7+)
کهکشانی به اندازۀ ۵۰ برابر راه شیری! (7+)
شاید بوزون هیگز کشف نشده باشد! (7+)
ادامه ...
[خانه] [انجمن فیزیکدانان جوان ایران] [چت روم هوپا] [درباره ما] [سفارش آگهی] [تماس با ما] [ورود] [عضویت]
جستجو :
Copyright 2003 - 2014 © Hupaa.com , All rights reserved.