Page Rank اعزام به دوره های فشرده آموزش زبان انگلیسی در کالج زبان لندن شعبه کوالالامپور
[خانه] [انجمن فیزیکدانان جوان ایران] [چت روم هوپا] [درباره ما] [سفارش آگهی] [تماس با ما] [ورود] [عضویت]
جستجو :
الکترومغناطیس شفق قطبی چیست؟ ‌چهارشنبه 12 بهمن 1390

شفق قطبی چیست؟

+ 159
رأی شما
- 323

شفق قطبی چیست؟شفق قطبی (aurora) که به آن سپیده قطبی و نور قطبی هم می‌گویند یکی از پدیده‌های جوی بسیار زیبای کره زمین است. نورهایی بسیار زیبا و خیره‌کننده که در آسمان حرکت می‌کنند و معمولا شکل‌های منحنی‌مانندی دارند.

آسمان تابان می‌شود و نقش‌هایی با رنگ‌ها و شکل‌های گوناگون در آن دیده می‌شود. این نقش و نگارهای رنگین گاهی دارای شکل کمان یکنواخت است، گاهی ساکن است و گاهی تپنده. گاهی متشکل از شمار زیادی پرتو است با طول موج‌های متفاوت که مانند پرده‌ها و نوارها در آسمان بازی می‌کنند و پیچ و تاب می‌خورند. رنگ درخشنده نورهای از سبز مایل به زرد به سرخ و بنفش مایل به خاکستری تغییر می‌کند.

زیبایی شفق، پدیده‌ای که برخی قبایل کانادایی به آن رقص ارواح می‌گویند، چشم هر ناظری را به آسمان خیره می‌کند.

این نورهای طبیعی زیبا که در عرض‌های جغرافیایی نزدیک به قطب دیده می شوند، در سپیده‌دم قطبی قابل مشاهده هستند.

هر چقدر به قطب شمال نزدیک ‌شوید با توجه به مجاورت با قطب مغناطیسی شمالی زمین احتمال بیشتری برای دیدن شفق قطبی وجود دارد. شهرهای شمالی کانادا که بسیار نزدیک به قطب شمال هستند و ایسلند مناطقی مناسب برای رویت این پدیده‌اند.

شفق‌های قطبی در نزدیکی قطب مغناطیسی شمالی ممکن است خیلی بالا باشد ولی در افق شمالی به صورت سبز بر افروخته و در صورت طلوع خورشید به صورت قرمز کمرنگ دیده می‌شوند. از ماه‌ سپتامبر تا اکتبر و همچنین از مارس تا آوریل بیشترین احتمال دیده این پدیده وجود دارد.

در قطب جنوب نیز این پدیده اتفاق می‌افتد ولی فقط در جنوبی‌ترین عرض جغرافیایی قابل رویت است و گاهی اوقات در آمریکای جنوبی و استرالیا شفق مشاهده می‌شود.

سپیده قطبی چگونه به وجود می‌آید؟

طبیعت و علت شفق قطبی زمان درازی به کلی پوشیده مانده بود و قرن‌ها بود که در مورد این پدیده خیال‌پردازی می شد.
اسکیموهای ساکن در مناطق مختلف افسانه‌های جالبی در مورد سپیده قطبی داشتند.

گروهی معتقد بودند روح انسان‌های خوب پس از مرگ به منطقه‌ای از آسمان می‌رود که شفق قطبی در آن وجود دارد؛ جایی که پر از نور و شادی است، از سرما و کولاک خبری نیست و شکار حیوانات در آن منطقه بسیار آسان است!

گروهی دیگر اعتقاد داشتند شفق نتیجه توپ‌بازی ارواح انسان‌ها در آسمان با جمجمه شیر‌ماهی است و جریان‌های نور نشان دهنده کشمکش ارواح است!

سرخپوستان کانادای شرقی و جنوب آلاسکا هم شفق قطبی را ارواح رقصان انسان‌ها در آسمان می‌دانستند . در این میان گروهی از سرخپوستان شفق را نشانه جنگ و طاعون می‌دانستند و عده‌ای در میان اسکیمو‌ها برای دفاع از خود در برابر شفق باخود چاقو حمل می‌کردند.

اما گذشته از همه این افسانه‌ها، تحقیقات علمی در مورد سپیده قطبی از قرن 18 میلادی آغاز شد و در طول این سال‌ها نظریه‌ها در مورد این پدیده طبیعی به تدریج کامل شد. نظریه‌هایی که از انتشار تعداد رصد‌های شفق قطبی، تهیه نقشه فراوانی شفق در مناطق مختلف کره زمین، ثبت زمان وقوع این پدیده، اندازه‌گیری فاصله وقوع شفق از سطح زمین و ... آغاز شد و به بیان تئوری‌هایی در مورد چرایی این پدیده انجامید.

کریستین بیرکلند نروژی از نخستین افرادی بود که با یک آزمایش علمی پدیده شفق قطبی را شبیه‌سازی کرد. بیرکلند یک توپ مغناطیسی را که نماد زمین است در یک جعبه شیشه‌ای خلا آویزان کرد و پرتوهای الکترونی را به آن تاباند . او از این آزمایش نتیجه گرفت که یک دسته پرتو الکترونی که در مسیر راست به طرف زمین می‌آیند به دو قطب مغناطیسی آن متمایل می شوند و دو حلقه نورانی در قطب‌ها به وجود می‌آورند.

آزمایش بیرکلند این تئوری را پدید آورد که شفق قطبی هم می‌تواند از راهی مشابه این به وجود آید: « الکترون‌ها از لکه‌های خورشیدی سطح خورشید خارج می‌شوند و به سمت زمین می‌آیند و توسط میدان مغناطیسی زمین به طرف نواحی قطبی هدایت می‌شوند و شفق مرئی را ایجاد می‌کنند.»

این تئوری به مرور توسط محققان دیگر تکمیل شد. آلفون فیزیکدان سوئدی محققی بود که نظریه ارتباط میان طوفان‌های خورشیدی و شفق قطبی را مطرح کرد.

همیشه پای یک خورشید در میان است

امروزه فرضیه مورد تایید محققان در مورد پدیده شفق قطبی به چند عامل وابسته است: خورشید و میدان مغناطیسی آن، بادهای خورشیدی و جریان پلاسما، میدان مغناطیسی زمین و جو زمین.

مطالعات و مشاهدات نشان می‌دهند که شدت میدان مغناطیسی خورشید در لکه‌های خورشیدی (نقاط تاریک بر سطح خورشید که دمایشان از دمای سایر نقاط سطح خورشید کمتر است و کمتر تابش می‌کنند) تقریبا هزار برابر شدت میدان مغناطیسی در سایر نقاط است . بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که اختلالات میدان مغناطیسی خورشید عامل شکل گیری لکه‌ها است.

تعداد لکه‌های سطح خورشید به طور متناوب تغییر می‌کند. تعداد لکه‌ها تقریبا هر 11 سال ماکزیمم می‌شود . این دوره 11 ساله را چرخه لکه خورشیدی می‌نامند.

زمانی که تعداد لکه‌های خورشیدی ماکزیمم است فعالیت سطح خورشید بیشتر است، در این حالت خورشید را خورشید فعال می‌نامند. برعکس هنگامی که تعداد لکه‌های خورشیدی مینیمم است فعالیت خورشید کاهش پیدا می‌کند و خورشید آرام است.

چرخه لکه خورشیدی رابطه نزدیکی با شفق قطبی دارد: شدت شفق قطبی هم مانند تعداد لکه‌های خورشیدی تقریبا هر سال یک‌بار ماکزیمم می‌شود . با مقایسه نمودار فراوانی لکه‌های خورشیدی و شفق قطبی می‌توان به هم‌زمان بودن مینیمم و ماکزیمم‌شان پی برد بنابراین دیگر تردیدی در دخالت خورشید در شفق قطبی باقی نمی‌ماند.

از سوی دیگر تاج خورشیدی که دمای آن 2 میلیون درجه کلوین است به طور پیوسته جریانی از پلاسمای داغ و رقیق را در همه جهات در منظومه شمسی می‌پراکند. پلاسما، گازی است که از ذرات مثبت و منفی مانند الکترون و پروتون تشکیل شده است. به این پلاسمای داغ و رقیق که از خورشید به اطراف جریان می‌یابد باد خورشیدی می‌گویند. شدت باد خورشیدی زمانی که خورشید فعال است افزایش می‌یابد. بادهای خورشیدی دائما در اطراف زمین در جریان اند و می‌توان گفت زمین در پلاسما غوطه‌ور است.

بادهای خورشیدی میدان مغناطیسی خورشید را در سراسر منظومه شمسی گسترش می‌دهند.

برخورد ذرات باردار پلاسمای خورشیدی با اتم‌ها و مولکول‌های جو زمین در لایه یونسفر جو موجب پدید آمدن شفق قطبی می‌شود.

با برخورد ذرات بادهای خورشیدی به مولکول‌های جو ، مولکول‌های جو تحریک می‌شوند و انرژی دریافت می‌کنند . الکترون‌ها کمی پس از برانگیخته شدن دوباره به حالت پایدار بر می‌گردند و انرژی اضافه را به صورت تابش‌های مرئی یا نامرئی آزاد می‌کنند.

تابش‌های مرئی شفق از روی زمین به راحتی قابل رویت هستند اما تابش‌های X و فرابنفش باید از فضا دیده شوند چون جو زمین بسیاری از تابش‌ها را جذب می‌کند.

رنگ‌های متنوع شفق قطبی هم مربوط به تحریک شدن مولکول‌های متفاوت موجود در جو زمین است. همان‌طور که می‌دانید نیتروژن و اکسیژن بیشترین قسمت جو زمین را تشکیل داده‌اند. رنگ‌های قرمز و سبز در شفق قطبی نتیجه تحریک شدن اکسیژن و رنگ‌های بنفش و آبی نتیجه تحریک شدن نیتروژن هستند.

به این ترتیب هر سال ایالت آلاسکای آمریکا و همچنین شمال‌غربی کانادا میزبان گردشگران زیادی است که به دنبال شفق قطبی راهی این مناطق می‌شوند.


منبع: همشهری

+ 159
رأی شما
- 323



www.HUPAA.com
محک
● مقالات فیزیک
● اخبار فیزیک
● مطالب پربیننده
● کوانتوم و فیزیک جدید
● الکترومغناطیس
● نظریات ایرانی
● نجوم و اخترفیزیک
● فلسفه و متافیزیک
● نانوتکنولوژی
● برق و الکترونیک
● هواشناسی و فیزیک جو
● فیزیک نور و اپتیک
● مکانیک و ترمودینامیک
● مطالب متفرقه
● معرفی کتاب
● دانشمندان
● فیزیک در ایران
● سایتهای فیزیک انگلیسی
● سایتهای فیزیک فارسی
● دانلود نرم افزار
● تصاویر دیدنی
● پزشکی و سلامت
امکانات
● خانه
● انجمن فیزیکدانان جوان ایران
● چت روم هوپا
● درباره ما
● سفارش آگهی
● تماس با ما
● عضویت در انجمن
● ورود
● RSS
آگهی های متنی
● ادامه تحصیل در مالزی
● دانشگاه های مالزی
● سعيد سيوف جهرمي
● هر آنچه می خواهید
● مجله پزشکی
● توصیه های پزشکی
● پس از باران
● انجمن علمی فیزیک پیام نور
● دانلود کامل
● سایت گردشگری آنوبانی نی
● جاویدان
● سنگ شکن
● آگهی رایگان
● ایتکا
● پزشکی
● مجله علمی
● پی سی گیمرز
● موسسه پروفسور حسابی
● میهن کمپ
● پی سی وبلاگ
● کتاب هفته
● دهکده فضایی
● ایران حافظ
● Airgo Design
● دکتر علی افضل صمدی
عضویت در خبرنامه
ایمیل :
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
پزشکی و سلامت
بیگ بنگ
آخرین گفتگوها در انجمن
کمک در زمینه مطالعه نانو (5 پاسخ)
بیا تو سوال بپرس (157 پاسخ)
سوال درباره ی سرعت نوترون (0 پاسخ)
برنده جوان نوبل فیزیک 2010 به ایران می آید (0 پاسخ)
آیا هر جسمی در هر شرایطی دارای جاذبه است؟ (4 پاسخ)
چه چیز باعث به وجود آمدن زمان و انرژی در یک محیط میشه؟ (11 پاسخ)
بهترین سایت هایی که تا حالا رفتید اینجا قرار بدید (74 پاسخ)
اتر چیست؟ (2 پاسخ)
چه كسي پروتون را كشف كرد؟ (8 پاسخ)
سوال های سخت فیزیک اول دبیرستان (43 پاسخ)
زمان دقیقا چیست؟ (75 پاسخ)
بی نهایت نبودن جهان (18 پاسخ)
چرا E=MC² است؟ (3 پاسخ)
نيروي هسته های قوي (2 پاسخ)
کار با نرم افزار geant-3 (1 پاسخ)
سیستم شما مخفیانه به کجا وصل است؟ (4 پاسخ)
لیوانی به شکل استوانه ای داریم که در آن آب ریخته ایم... (0 پاسخ)
در اين مكان انرژي از هيچ پديدار مي شود (3 پاسخ)
آیا ریسمان جرم دارد؟! (2 پاسخ)
ساخت دست مصنوعی با قابلیت کنترل ذهنی (3 پاسخ)
چگونه مي توان در زمان سفر كرد؟ (64 پاسخ)
آیا اعداد اول فرمول دارند؟ (30 پاسخ)
اثبات کنید یک مساوی دو (51 پاسخ)
آيا در رابطه با ماده‌ي تيره اطلاعاتي داريد؟ (4 پاسخ)
گوگل در ١۳۳ سالگی امی نوتر (0 پاسخ)
خطوط موازی و نظریه ی انیشتین (66 پاسخ)
فرکانس ارتعاش شبکه لانه زنبوری "شش گوشه" و مولکول آب (1 پاسخ)
بحث در خصوص ماده xerum 525 (4 پاسخ)
ثابت استفان - بولتزمن (5 پاسخ)
پرسشهایی درباره ی بالن ها (12 پاسخ)
رسم برف دانه کخ به وسیله متلب (4 پاسخ)
جنس فضا زمان از چیست؟ (10 پاسخ)
آيا ميشود جرم منفي را توليد كرد؟ (1 پاسخ)
رد کردن نظریه نسبیت انیشتین توسط یک ایرانی (120 پاسخ)
چرا زمان را نمیتوان به عقب برد؟ (7 پاسخ)
شکل سیاهچاله ها (1 پاسخ)
جهان های موازی (7 پاسخ)
چرا آهنربا جذب میکند؟ (0 پاسخ)
جـنـگنـده ها و اســلحــه های بــرتــر (35 پاسخ)
حالا هم میشه زمان رو متوقف کرد میگید نه ولی شدنی هست (23 پاسخ)
در هم تنیدگی کوانتومی (9 پاسخ)
آیا هر ذره با خود یک موج حمل می کند؟ (9 پاسخ)
مذل هاي اتمي (3 پاسخ)
بلور TGS (6 پاسخ)
معرفی وب سایت: اسطرلاب (3 پاسخ)
پتانسیل داخل کره رسانا (5 پاسخ)
اتومبيلي با سرعت ثابت حركت مي كند (14 پاسخ)
گالری عکس آسمان (642 پاسخ)
تعریف تابع پله و ضربه در متلب (5 پاسخ)
کی میتونه این انتگرال سخت رو حل کنه ؟ (12 پاسخ)
خورشیدگرفتگی - آدینه ٢۹ اسفند ١۳۹۳ (0 پاسخ)
سوال در مورد فرآیند آشکارسازی ..... (1 پاسخ)
انرژي چرخش الكترون ها به دور اتم از كجا تامين ميشه؟ (27 پاسخ)
پرتاب شي درون آسانسور (3 پاسخ)
آیا همه نیروها حس می شوند؟ (16 پاسخ)
کسی درباره رشته جديد علوم اعصاب چیزی میدونه؟ (3 پاسخ)
چرا الکترون و پروتون همدیگر را جذب نمیکنن؟ (3 پاسخ)
مقاله: quantum space-time (1 پاسخ)
کرم چاله چیست ؟ (8 پاسخ)
مستند سیاه چاله با حضور استفان هاوکینگ (0 پاسخ)
مقالات فیزیک
معرفی کتاب: شرودینگر و انقلاب کوانتومی
توهم حرکت ِ “سریع تر از نور”
معرفی کتاب‌: افسانۀ اینشتین
۲۰۰,۰۰۰ کهکشان در یک عکس!
جهان قابل مشاهدۀ ما، گوشه ای از یک جهان بزرگتر است!
ارتباط دنباله دار هالی با مرگ سیاه چیست؟
تپ اختر چیست؟
رشته های لیزر گذار فاز را تجربه می‌کنند
نظریۀ مکانیک کوانتومی نسبیتی
کشف سیاهچاله ای غول آسا در سپیده دم کیهان!
ماده تاریک، آنقدر‌ها هم تاریک نیست!
سرد و سنگین
انرژی و آنتروپی
یک ژیروسکوپ کوانتومی بهتر
چالش اندازه در فیزیک کوانتوم
در هم تنیدگی کوانتومی، بیش از دو سیستم را بهم متصل کرد!
مهندس ایرانی کاوشگر ناسا را به “اروپا” هدایت خواهد کرد!
شبیه‌ سازی “سفر در زمان” ساخته شد!
رقص مرگ دو ستاره
کشف ماده تاریک در هسته کهکشان راه شیری
سیاهچاله های پرجرم باعث کاهش فرآیند ستاره سازی می شوند!
گذار “دور نوردی” از تخیل به واقعیت!
نیمی از ستاره‌ها در بیرون از کهکشان‌ها قرار دارند؟!
ما از گرد و غبار ستارگان ساخته شده ایم!
چگالش بوز-اینشتین
معرفی یک ذره بنیادی جدید برای شناسایی مادۀ تاریک!
اصل طرد پائولی
رهاسازی هدفمند داروی شیمی‌درمانی با نانوحامل مغناطیسی
گرافین مغناطیسی
پادنوترینوها کجایند؟
ادامه ...
اخبار فیزیک
سنجش ذرات در کیهان اولیه
پیش‌بینی جرم ذره «هیگز» توسط سیمپسون‌های کارتونی 14 سال قبل از سرن!
فریب فوق‌العاده نور توسط محقق ایرانی
طراحی پای مصنوعی دارای سیستم بینایی توسط دانشمندان ایرانی
حل یک مساله سی‌ساله فیزیک شبیه‌سازی مواد ابررسانا با اتم‌های فوق سرد با همکاری فیزیکدان ایرانی
مخترع لیزر چارلز تاونز در 99 سالگی درگذشت
حل معماهای فیزیک در آزمایشگاه‌های ارزان بجای شتاب‌دهنده‌! مشاهده حالت بوزون هیگزی در ابررسانا برای نخستین بار
سه ایرانی در میان 100 نفر کاندیدای نهایی سفر بی بازگشت به مریخ
آمادگی برخورددهنده بزرگ هادرونی برای کشف یک ذره جدید
مشاهده پیوند شیمیایی اتم‌ها و تشکیل مولکول برای نخستین‌بار
کشف عجایب حبابی با سی‌تی اسکن درون یک ابرنواختر
لوح انجمن جهانی نفرولوژی به «پدر علم نفرولوژی ایران» اعطا می‌شود
چرا برخی کهکشان‌ها جوانمرگ می‌شوند؟
ساخت نانوکاتالیست مغناطیسی ارزان برای صنایع داروسازی در کشور
کشف ردپای همنوع‌خواری کهکشان‌ها توسط تلسکوپ هابل
ادامه ...
مطالب پربیننده
کشف سیاهچاله ای غول آسا در سپیده دم کیهان! (22+)
نظریۀ مکانیک کوانتومی نسبیتی (20+)
ماده تاریک، آنقدر‌ها هم تاریک نیست! (16+)
فریب فوق‌العاده نور توسط محقق ایرانی (16+)
تپ اختر چیست؟ (16+)
پیش‌بینی جرم ذره «هیگز» توسط سیمپسون‌های کارتونی 14 سال قبل از سرن! (15+)
معرفی کتاب: شرودینگر و انقلاب کوانتومی (13+)
سرد و سنگین (12+)
جهان قابل مشاهدۀ ما، گوشه ای از یک جهان بزرگتر است! (12+)
۲۰۰,۰۰۰ کهکشان در یک عکس! (12+)
رشته های لیزر گذار فاز را تجربه می‌کنند (11+)
معرفی کتاب‌: افسانۀ اینشتین (10+)
ارتباط دنباله دار هالی با مرگ سیاه چیست؟ (9+)
توهم حرکت ِ “سریع تر از نور” (9+)
طراحی پای مصنوعی دارای سیستم بینایی توسط دانشمندان ایرانی (8+)
ادامه ...
[خانه] [انجمن فیزیکدانان جوان ایران] [چت روم هوپا] [درباره ما] [سفارش آگهی] [تماس با ما] [ورود] [عضویت]
جستجو :
Copyright 2003 - 2015 © Hupaa.com , All rights reserved.