Page Rank اعزام به دوره های فشرده آموزش زبان انگلیسی در کالج زبان لندن شعبه کوالالامپور
[خانه] [انجمن فیزیکدانان جوان ایران] [چت روم هوپا] [درباره ما] [سفارش آگهی] [تماس با ما] [ورود] [عضویت]
جستجو :
الکترومغناطیس شفق قطبی چیست؟ ‌چهارشنبه 12 بهمن 1390

شفق قطبی چیست؟

+ 156
رأی شما
- 289

شفق قطبی چیست؟شفق قطبی (aurora) که به آن سپیده قطبی و نور قطبی هم می‌گویند یکی از پدیده‌های جوی بسیار زیبای کره زمین است. نورهایی بسیار زیبا و خیره‌کننده که در آسمان حرکت می‌کنند و معمولا شکل‌های منحنی‌مانندی دارند.

آسمان تابان می‌شود و نقش‌هایی با رنگ‌ها و شکل‌های گوناگون در آن دیده می‌شود. این نقش و نگارهای رنگین گاهی دارای شکل کمان یکنواخت است، گاهی ساکن است و گاهی تپنده. گاهی متشکل از شمار زیادی پرتو است با طول موج‌های متفاوت که مانند پرده‌ها و نوارها در آسمان بازی می‌کنند و پیچ و تاب می‌خورند. رنگ درخشنده نورهای از سبز مایل به زرد به سرخ و بنفش مایل به خاکستری تغییر می‌کند.

زیبایی شفق، پدیده‌ای که برخی قبایل کانادایی به آن رقص ارواح می‌گویند، چشم هر ناظری را به آسمان خیره می‌کند.

این نورهای طبیعی زیبا که در عرض‌های جغرافیایی نزدیک به قطب دیده می شوند، در سپیده‌دم قطبی قابل مشاهده هستند.

هر چقدر به قطب شمال نزدیک ‌شوید با توجه به مجاورت با قطب مغناطیسی شمالی زمین احتمال بیشتری برای دیدن شفق قطبی وجود دارد. شهرهای شمالی کانادا که بسیار نزدیک به قطب شمال هستند و ایسلند مناطقی مناسب برای رویت این پدیده‌اند.

شفق‌های قطبی در نزدیکی قطب مغناطیسی شمالی ممکن است خیلی بالا باشد ولی در افق شمالی به صورت سبز بر افروخته و در صورت طلوع خورشید به صورت قرمز کمرنگ دیده می‌شوند. از ماه‌ سپتامبر تا اکتبر و همچنین از مارس تا آوریل بیشترین احتمال دیده این پدیده وجود دارد.

در قطب جنوب نیز این پدیده اتفاق می‌افتد ولی فقط در جنوبی‌ترین عرض جغرافیایی قابل رویت است و گاهی اوقات در آمریکای جنوبی و استرالیا شفق مشاهده می‌شود.

سپیده قطبی چگونه به وجود می‌آید؟

طبیعت و علت شفق قطبی زمان درازی به کلی پوشیده مانده بود و قرن‌ها بود که در مورد این پدیده خیال‌پردازی می شد.
اسکیموهای ساکن در مناطق مختلف افسانه‌های جالبی در مورد سپیده قطبی داشتند.

گروهی معتقد بودند روح انسان‌های خوب پس از مرگ به منطقه‌ای از آسمان می‌رود که شفق قطبی در آن وجود دارد؛ جایی که پر از نور و شادی است، از سرما و کولاک خبری نیست و شکار حیوانات در آن منطقه بسیار آسان است!

گروهی دیگر اعتقاد داشتند شفق نتیجه توپ‌بازی ارواح انسان‌ها در آسمان با جمجمه شیر‌ماهی است و جریان‌های نور نشان دهنده کشمکش ارواح است!

سرخپوستان کانادای شرقی و جنوب آلاسکا هم شفق قطبی را ارواح رقصان انسان‌ها در آسمان می‌دانستند . در این میان گروهی از سرخپوستان شفق را نشانه جنگ و طاعون می‌دانستند و عده‌ای در میان اسکیمو‌ها برای دفاع از خود در برابر شفق باخود چاقو حمل می‌کردند.

اما گذشته از همه این افسانه‌ها، تحقیقات علمی در مورد سپیده قطبی از قرن 18 میلادی آغاز شد و در طول این سال‌ها نظریه‌ها در مورد این پدیده طبیعی به تدریج کامل شد. نظریه‌هایی که از انتشار تعداد رصد‌های شفق قطبی، تهیه نقشه فراوانی شفق در مناطق مختلف کره زمین، ثبت زمان وقوع این پدیده، اندازه‌گیری فاصله وقوع شفق از سطح زمین و ... آغاز شد و به بیان تئوری‌هایی در مورد چرایی این پدیده انجامید.

کریستین بیرکلند نروژی از نخستین افرادی بود که با یک آزمایش علمی پدیده شفق قطبی را شبیه‌سازی کرد. بیرکلند یک توپ مغناطیسی را که نماد زمین است در یک جعبه شیشه‌ای خلا آویزان کرد و پرتوهای الکترونی را به آن تاباند . او از این آزمایش نتیجه گرفت که یک دسته پرتو الکترونی که در مسیر راست به طرف زمین می‌آیند به دو قطب مغناطیسی آن متمایل می شوند و دو حلقه نورانی در قطب‌ها به وجود می‌آورند.

آزمایش بیرکلند این تئوری را پدید آورد که شفق قطبی هم می‌تواند از راهی مشابه این به وجود آید: « الکترون‌ها از لکه‌های خورشیدی سطح خورشید خارج می‌شوند و به سمت زمین می‌آیند و توسط میدان مغناطیسی زمین به طرف نواحی قطبی هدایت می‌شوند و شفق مرئی را ایجاد می‌کنند.»

این تئوری به مرور توسط محققان دیگر تکمیل شد. آلفون فیزیکدان سوئدی محققی بود که نظریه ارتباط میان طوفان‌های خورشیدی و شفق قطبی را مطرح کرد.

همیشه پای یک خورشید در میان است

امروزه فرضیه مورد تایید محققان در مورد پدیده شفق قطبی به چند عامل وابسته است: خورشید و میدان مغناطیسی آن، بادهای خورشیدی و جریان پلاسما، میدان مغناطیسی زمین و جو زمین.

مطالعات و مشاهدات نشان می‌دهند که شدت میدان مغناطیسی خورشید در لکه‌های خورشیدی (نقاط تاریک بر سطح خورشید که دمایشان از دمای سایر نقاط سطح خورشید کمتر است و کمتر تابش می‌کنند) تقریبا هزار برابر شدت میدان مغناطیسی در سایر نقاط است . بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که اختلالات میدان مغناطیسی خورشید عامل شکل گیری لکه‌ها است.

تعداد لکه‌های سطح خورشید به طور متناوب تغییر می‌کند. تعداد لکه‌ها تقریبا هر 11 سال ماکزیمم می‌شود . این دوره 11 ساله را چرخه لکه خورشیدی می‌نامند.

زمانی که تعداد لکه‌های خورشیدی ماکزیمم است فعالیت سطح خورشید بیشتر است، در این حالت خورشید را خورشید فعال می‌نامند. برعکس هنگامی که تعداد لکه‌های خورشیدی مینیمم است فعالیت خورشید کاهش پیدا می‌کند و خورشید آرام است.

چرخه لکه خورشیدی رابطه نزدیکی با شفق قطبی دارد: شدت شفق قطبی هم مانند تعداد لکه‌های خورشیدی تقریبا هر سال یک‌بار ماکزیمم می‌شود . با مقایسه نمودار فراوانی لکه‌های خورشیدی و شفق قطبی می‌توان به هم‌زمان بودن مینیمم و ماکزیمم‌شان پی برد بنابراین دیگر تردیدی در دخالت خورشید در شفق قطبی باقی نمی‌ماند.

از سوی دیگر تاج خورشیدی که دمای آن 2 میلیون درجه کلوین است به طور پیوسته جریانی از پلاسمای داغ و رقیق را در همه جهات در منظومه شمسی می‌پراکند. پلاسما، گازی است که از ذرات مثبت و منفی مانند الکترون و پروتون تشکیل شده است. به این پلاسمای داغ و رقیق که از خورشید به اطراف جریان می‌یابد باد خورشیدی می‌گویند. شدت باد خورشیدی زمانی که خورشید فعال است افزایش می‌یابد. بادهای خورشیدی دائما در اطراف زمین در جریان اند و می‌توان گفت زمین در پلاسما غوطه‌ور است.

بادهای خورشیدی میدان مغناطیسی خورشید را در سراسر منظومه شمسی گسترش می‌دهند.

برخورد ذرات باردار پلاسمای خورشیدی با اتم‌ها و مولکول‌های جو زمین در لایه یونسفر جو موجب پدید آمدن شفق قطبی می‌شود.

با برخورد ذرات بادهای خورشیدی به مولکول‌های جو ، مولکول‌های جو تحریک می‌شوند و انرژی دریافت می‌کنند . الکترون‌ها کمی پس از برانگیخته شدن دوباره به حالت پایدار بر می‌گردند و انرژی اضافه را به صورت تابش‌های مرئی یا نامرئی آزاد می‌کنند.

تابش‌های مرئی شفق از روی زمین به راحتی قابل رویت هستند اما تابش‌های X و فرابنفش باید از فضا دیده شوند چون جو زمین بسیاری از تابش‌ها را جذب می‌کند.

رنگ‌های متنوع شفق قطبی هم مربوط به تحریک شدن مولکول‌های متفاوت موجود در جو زمین است. همان‌طور که می‌دانید نیتروژن و اکسیژن بیشترین قسمت جو زمین را تشکیل داده‌اند. رنگ‌های قرمز و سبز در شفق قطبی نتیجه تحریک شدن اکسیژن و رنگ‌های بنفش و آبی نتیجه تحریک شدن نیتروژن هستند.

به این ترتیب هر سال ایالت آلاسکای آمریکا و همچنین شمال‌غربی کانادا میزبان گردشگران زیادی است که به دنبال شفق قطبی راهی این مناطق می‌شوند.


منبع: همشهری

+ 156
رأی شما
- 289
نظر شما :
● فارسی نویس
نام کاربری :

کلمه عبور :


 تذکر :   تنها اعضای سایت مجاز به ارسال نظر می باشند. جهت عضویت در سایت   اينجـــا   کلیک کنید.




www.HUPAA.com
محک
● مقالات فیزیک
● اخبار فیزیک
● مطالب پربیننده
● کوانتوم و فیزیک جدید
● الکترومغناطیس
● نظریات ایرانی
● نجوم و اخترفیزیک
● فلسفه و متافیزیک
● نانوتکنولوژی
● برق و الکترونیک
● هواشناسی و فیزیک جو
● فیزیک نور و اپتیک
● مکانیک و ترمودینامیک
● مطالب متفرقه
● معرفی کتاب
● دانشمندان
● فیزیک در ایران
● سایتهای فیزیک انگلیسی
● سایتهای فیزیک فارسی
● دانلود نرم افزار
● تصاویر دیدنی
● پزشکی و سلامت
امکانات
● خانه
● انجمن فیزیکدانان جوان ایران
● چت روم هوپا
● درباره ما
● سفارش آگهی
● تماس با ما
● عضویت در انجمن
● ورود
● RSS
آگهی های متنی
● ادامه تحصیل در مالزی
● دانشگاه های مالزی
● سعيد سيوف جهرمي
● هر آنچه می خواهید
● مجله پزشکی
● توصیه های پزشکی
● پس از باران
● انجمن علمی فیزیک پیام نور
● دانلود کامل
● سایت گردشگری آنوبانی نی
● جاویدان
● سنگ شکن
● آگهی رایگان
● ایتکا
● پزشکی
● مجله علمی
● پی سی گیمرز
● موسسه پروفسور حسابی
● میهن کمپ
● پی سی وبلاگ
● کتاب هفته
● دهکده فضایی
● ایران حافظ
● Airgo Design
● دکتر علی افضل صمدی
عضویت در خبرنامه
ایمیل :
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
پزشکی و سلامت
آخرین گفتگوها در انجمن
خاصیت ذره ای و موجی نور (6 پاسخ)
ایجاد جهان- محدودیت جهان- اصل گرانش- تغییرات زمانی (5 پاسخ)
نگارش در گاهنامه "شمار" (5 پاسخ)
خطوط موازی و نظریه ی انیشتین (62 پاسخ)
سوال های سخت فیزیک اول دبیرستان (2 پاسخ)
تغییر رشته از برق به فیزیک در ارشد (17 پاسخ)
سوالی در مبحث مکانیک سیالات (0 پاسخ)
ذره ی باردار با بار q و نیرویی که به صفحه وارد میشود (13 پاسخ)
اثبات دو فرمول مربوط به منشور (6 پاسخ)
منشاء گرانش (26 پاسخ)
دلیل و منشا جاذبه زمین (20 پاسخ)
تست هوش سخت (58 پاسخ)
بررسی خواص نور و موجی بودن آن از دید دانشمندان اسلامی (7 پاسخ)
انرژی حاصل از بیگ بنگ بر واحد ژول از مرتبه ی چند است؟ (7 پاسخ)
پارادوکس های سفر در زمان (177 پاسخ)
نامرئی کردن اشیا (10 پاسخ)
مهندسان از رشته هايشان بنویسند و دبیرستانی ها بپرسند. (68 پاسخ)
تخلیه الکتریکی گازها در فشار کم (0 پاسخ)
آموزش ساخت ليزر پرقدرت با برد بيش از 7كيلومتر (8 پاسخ)
کاهش سرعت نور (3 پاسخ)
باردار کردن هوا (5 پاسخ)
ابر فضا و ابعاد بالاتر کائنات (1 پاسخ)
ایجاد میدان مغناطیسی با سیملوله (16 پاسخ)
پرتو گاما در هسته ای! (1 پاسخ)
فیزیک هسته ای یا مهندسی هسته ای؟ (8 پاسخ)
من دانشجوی ناامید هسته ای...(بخونین) (66 پاسخ)
نور لامپ و لیزر (5 پاسخ)
چرا ماهی ها بر خلاف انسان می توانند در آب به خوبی ببینند؟ (8 پاسخ)
پارسی را پاس بداریم (885 پاسخ)
شوخي و فكاهي در رياضيات و فيزيك (400 پاسخ)
نسبیت و کوانتم در دانشگاه های ایران (6 پاسخ)
داخل جعبه چه دستگاه نوری موجود است؟ (14 پاسخ)
حل دستگاه معادلات دیفرانسیل (0 پاسخ)
تقلب بلای جان آموزش عالی ایران (2 پاسخ)
پخش بار الکتریکی روی سطح یک ظرف رسانا (9 پاسخ)
یک سوال از مثلث; کدام ضلع بزرگتر است؟ چرا؟ (14 پاسخ)
رها شدن از سطح شیبدار (10 پاسخ)
بلور TGS (3 پاسخ)
جسم در بی نهایت (3 پاسخ)
چرا توی حباب رنگ های مختلف می بینیم؟ (6 پاسخ)
گلوله ی کوچک و صیقلی بر سطح افقی میزی بر خط راست حرکت می کند (8 پاسخ)
استخر و گودی (5 پاسخ)
بررسی برخی لم ها و قضیه های ریاضی (29 پاسخ)
كتابخانه شبكه فيزيك هوپا (89 پاسخ)
مقالاتي از گوشه و كنار رياضيات (66 پاسخ)
گالیله و گرانش (3 پاسخ)
رابطه ی نیروی گشتاور ملخ هلیکوپتر با نیروی بالا بر (5 پاسخ)
بشقاب پرنده ها (42 پاسخ)
آیا فیزیک بی انتهاست؟ (27 پاسخ)
قبل از بیگ بنگ چه خبر بود؟ (234 پاسخ)
چگونگی جریان در مدار (10 پاسخ)
گالری عکس آسمان (641 پاسخ)
[پارادوکس] ذره باردار در میدان گرانشی یکنواخت (6 پاسخ)
زهره برای سفر انسان بهتر از مریخ است! (2 پاسخ)
نسبیت به زبان ساده (110 پاسخ)
روش پرتاب موشک با دکمه (4 پاسخ)
فیبوناچی و نسبت طلایی (1 پاسخ)
معما های سخت (109 پاسخ)
کتابخانه مجازی فیزیک (1 پاسخ)
آموزش جبر و معادله (8 پاسخ)
مقالات فیزیک
تبدیل سلول‌های بنیادی به خون انسان!
آیا ما در یک “ماتریکس” زندگی می کنیم؟
“کهکشان های کوتوله” درک ما از کارکرد کیهان را به چالش کشیدند!
تصویری از خرچنگ کیهانی!
فاصلۀ ستارگان و اجرام نورانی کیهان چگونه محاسبه می شود؟
معرفی کتاب: ذره در پایان گیتی
علم چیست؟
سیارۀ عطارد، چگونه شکل گرفت؟
شراره های پر قدرت ِخورشید!
جستجوی امواج گرانشی با استفاده از فوران‌های پرتوی گاما
راه کهکشان از شب های تابستان می گذرد!
شناسایی منبع نوری عجیب در کیهان!
ارتقای LHC می‌تواند آشکار کند که آیا بوزون هیگز «استاندارد» است
نوع جدیدی از اجرام کیهانی با کشف کهکشان های روح!
نور ِکیهان گم می‌شود!
“ماده تاریک” چیست؟
آیا رایانه‌های کوانتومی D-Wave به واقع رایانه کوانتومی هستند؟
تصویر جدید هابل از مروارید ِکیهانی !
کشف فازی جدید از اکسیژن جامد
سیگنالی که اسرار “ماده تاریک” را فاش می سازد!
رقص ۳ سیاهچاله در یک کهکشان!
NGC4651: چتری در دل کیهان
رد وجود دو سیاره بیگانه شبه‌زمین
کتاب “جهانی از عدم” (ترجمه)
پوست نوترونی نرم
سرعت نور کندتر از آنچه اینشتین تصور می کرد!
راز شکل گیری ابر کهکشان ها
کشف الماسی به اندازه زمین در آسمان
تابستان ایرانی، زمستان برزیلی!
سرنوشت نهایی کیهان!
ادامه ...
اخبار فیزیک
زمین از خطر فرو رفتن به عصر تاریکی نجات یافت
“افق های نو” یک سال دیگر به پلوتو می‌رسد!
ورود «وویجر» به فضای بین‌ستاره‌ای با تردید مواجه شد
گودال‌های ماه، پناهگاه‌های آینده انسان
تداوم موفقیت تیم‌های ربوکاپ ایرانی در برزیل
۴۵ سال از اولین گام انسان بر “ماه” گذشت
برخورد نزدیک با دنباله‌دار ۶۷P
افشای نقش ضروری اقیانو‌س‌ها در حیات فرازمینی
تعجب دانشمندان از سکوت خورشید
بازسازی شرایط سیارات غول‌پیکر با استفاده از لیزر
نشانه‌روی لیزری ۶۰۰ سنگ روی مریخ
دانش آموزان ایرانی در المپیاد جهانی کامپیوتر، ششم شدند
ناسا به کشف حیات فرازمینی نزدیک‌تر شد
تولید خون انسان با همه ترکیبات آن در آزمایشگاه
اولین مسافران مریخ نباید به زمین باز‌گردند!
ادامه ...
مطالب پربیننده
سرعت نور کندتر از آنچه اینشتین تصور می کرد! (25+)
کتاب “جهانی از عدم” (ترجمه) (21+)
آیا ما در یک “ماتریکس” زندگی می کنیم؟ (20+)
کشف کهکشان عجیب با سه سیاهچاله (16+)
شناسایی منبع نوری عجیب در کیهان! (13+)
“ماده تاریک” چیست؟ (12+)
سیگنالی که اسرار “ماده تاریک” را فاش می سازد! (11+)
اختروش چیست؟ (11+)
تولید ابرسیاهی سیاه‌تر از سیاهچاله (11+)
ورود وویجر 1 به فضای بین‌ستاره‌ای تایید شد (10+)
اولین مسافران مریخ نباید به زمین باز‌گردند! (10+)
ناسا به کشف حیات فرازمینی نزدیک‌تر شد (10+)
رقص ۳ سیاهچاله در یک کهکشان! (9+)
تعجب دانشمندان از سکوت خورشید (9+)
شلیک یک سنگ آتشین دیگر از توپخانه آسمان به زمین (8+)
ادامه ...
[خانه] [انجمن فیزیکدانان جوان ایران] [چت روم هوپا] [درباره ما] [سفارش آگهی] [تماس با ما] [ورود] [عضویت]
جستجو :
Copyright 2003 - 2014 © Hupaa.com , All rights reserved.