Page Rank اعزام به دوره های فشرده آموزش زبان انگلیسی در کالج زبان لندن شعبه کوالالامپور
[خانه] [انجمن فیزیکدانان جوان ایران] [چت روم هوپا] [درباره ما] [سفارش آگهی] [تماس با ما] [ورود] [عضویت]
جستجو :
الکترومغناطیس شفق قطبی چیست؟ ‌چهارشنبه 12 بهمن 1390

شفق قطبی چیست؟

+ 156
رأی شما
- 271

شفق قطبی چیست؟شفق قطبی (aurora) که به آن سپیده قطبی و نور قطبی هم می‌گویند یکی از پدیده‌های جوی بسیار زیبای کره زمین است. نورهایی بسیار زیبا و خیره‌کننده که در آسمان حرکت می‌کنند و معمولا شکل‌های منحنی‌مانندی دارند.

آسمان تابان می‌شود و نقش‌هایی با رنگ‌ها و شکل‌های گوناگون در آن دیده می‌شود. این نقش و نگارهای رنگین گاهی دارای شکل کمان یکنواخت است، گاهی ساکن است و گاهی تپنده. گاهی متشکل از شمار زیادی پرتو است با طول موج‌های متفاوت که مانند پرده‌ها و نوارها در آسمان بازی می‌کنند و پیچ و تاب می‌خورند. رنگ درخشنده نورهای از سبز مایل به زرد به سرخ و بنفش مایل به خاکستری تغییر می‌کند.

زیبایی شفق، پدیده‌ای که برخی قبایل کانادایی به آن رقص ارواح می‌گویند، چشم هر ناظری را به آسمان خیره می‌کند.

این نورهای طبیعی زیبا که در عرض‌های جغرافیایی نزدیک به قطب دیده می شوند، در سپیده‌دم قطبی قابل مشاهده هستند.

هر چقدر به قطب شمال نزدیک ‌شوید با توجه به مجاورت با قطب مغناطیسی شمالی زمین احتمال بیشتری برای دیدن شفق قطبی وجود دارد. شهرهای شمالی کانادا که بسیار نزدیک به قطب شمال هستند و ایسلند مناطقی مناسب برای رویت این پدیده‌اند.

شفق‌های قطبی در نزدیکی قطب مغناطیسی شمالی ممکن است خیلی بالا باشد ولی در افق شمالی به صورت سبز بر افروخته و در صورت طلوع خورشید به صورت قرمز کمرنگ دیده می‌شوند. از ماه‌ سپتامبر تا اکتبر و همچنین از مارس تا آوریل بیشترین احتمال دیده این پدیده وجود دارد.

در قطب جنوب نیز این پدیده اتفاق می‌افتد ولی فقط در جنوبی‌ترین عرض جغرافیایی قابل رویت است و گاهی اوقات در آمریکای جنوبی و استرالیا شفق مشاهده می‌شود.

سپیده قطبی چگونه به وجود می‌آید؟

طبیعت و علت شفق قطبی زمان درازی به کلی پوشیده مانده بود و قرن‌ها بود که در مورد این پدیده خیال‌پردازی می شد.
اسکیموهای ساکن در مناطق مختلف افسانه‌های جالبی در مورد سپیده قطبی داشتند.

گروهی معتقد بودند روح انسان‌های خوب پس از مرگ به منطقه‌ای از آسمان می‌رود که شفق قطبی در آن وجود دارد؛ جایی که پر از نور و شادی است، از سرما و کولاک خبری نیست و شکار حیوانات در آن منطقه بسیار آسان است!

گروهی دیگر اعتقاد داشتند شفق نتیجه توپ‌بازی ارواح انسان‌ها در آسمان با جمجمه شیر‌ماهی است و جریان‌های نور نشان دهنده کشمکش ارواح است!

سرخپوستان کانادای شرقی و جنوب آلاسکا هم شفق قطبی را ارواح رقصان انسان‌ها در آسمان می‌دانستند . در این میان گروهی از سرخپوستان شفق را نشانه جنگ و طاعون می‌دانستند و عده‌ای در میان اسکیمو‌ها برای دفاع از خود در برابر شفق باخود چاقو حمل می‌کردند.

اما گذشته از همه این افسانه‌ها، تحقیقات علمی در مورد سپیده قطبی از قرن 18 میلادی آغاز شد و در طول این سال‌ها نظریه‌ها در مورد این پدیده طبیعی به تدریج کامل شد. نظریه‌هایی که از انتشار تعداد رصد‌های شفق قطبی، تهیه نقشه فراوانی شفق در مناطق مختلف کره زمین، ثبت زمان وقوع این پدیده، اندازه‌گیری فاصله وقوع شفق از سطح زمین و ... آغاز شد و به بیان تئوری‌هایی در مورد چرایی این پدیده انجامید.

کریستین بیرکلند نروژی از نخستین افرادی بود که با یک آزمایش علمی پدیده شفق قطبی را شبیه‌سازی کرد. بیرکلند یک توپ مغناطیسی را که نماد زمین است در یک جعبه شیشه‌ای خلا آویزان کرد و پرتوهای الکترونی را به آن تاباند . او از این آزمایش نتیجه گرفت که یک دسته پرتو الکترونی که در مسیر راست به طرف زمین می‌آیند به دو قطب مغناطیسی آن متمایل می شوند و دو حلقه نورانی در قطب‌ها به وجود می‌آورند.

آزمایش بیرکلند این تئوری را پدید آورد که شفق قطبی هم می‌تواند از راهی مشابه این به وجود آید: « الکترون‌ها از لکه‌های خورشیدی سطح خورشید خارج می‌شوند و به سمت زمین می‌آیند و توسط میدان مغناطیسی زمین به طرف نواحی قطبی هدایت می‌شوند و شفق مرئی را ایجاد می‌کنند.»

این تئوری به مرور توسط محققان دیگر تکمیل شد. آلفون فیزیکدان سوئدی محققی بود که نظریه ارتباط میان طوفان‌های خورشیدی و شفق قطبی را مطرح کرد.

همیشه پای یک خورشید در میان است

امروزه فرضیه مورد تایید محققان در مورد پدیده شفق قطبی به چند عامل وابسته است: خورشید و میدان مغناطیسی آن، بادهای خورشیدی و جریان پلاسما، میدان مغناطیسی زمین و جو زمین.

مطالعات و مشاهدات نشان می‌دهند که شدت میدان مغناطیسی خورشید در لکه‌های خورشیدی (نقاط تاریک بر سطح خورشید که دمایشان از دمای سایر نقاط سطح خورشید کمتر است و کمتر تابش می‌کنند) تقریبا هزار برابر شدت میدان مغناطیسی در سایر نقاط است . بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که اختلالات میدان مغناطیسی خورشید عامل شکل گیری لکه‌ها است.

تعداد لکه‌های سطح خورشید به طور متناوب تغییر می‌کند. تعداد لکه‌ها تقریبا هر 11 سال ماکزیمم می‌شود . این دوره 11 ساله را چرخه لکه خورشیدی می‌نامند.

زمانی که تعداد لکه‌های خورشیدی ماکزیمم است فعالیت سطح خورشید بیشتر است، در این حالت خورشید را خورشید فعال می‌نامند. برعکس هنگامی که تعداد لکه‌های خورشیدی مینیمم است فعالیت خورشید کاهش پیدا می‌کند و خورشید آرام است.

چرخه لکه خورشیدی رابطه نزدیکی با شفق قطبی دارد: شدت شفق قطبی هم مانند تعداد لکه‌های خورشیدی تقریبا هر سال یک‌بار ماکزیمم می‌شود . با مقایسه نمودار فراوانی لکه‌های خورشیدی و شفق قطبی می‌توان به هم‌زمان بودن مینیمم و ماکزیمم‌شان پی برد بنابراین دیگر تردیدی در دخالت خورشید در شفق قطبی باقی نمی‌ماند.

از سوی دیگر تاج خورشیدی که دمای آن 2 میلیون درجه کلوین است به طور پیوسته جریانی از پلاسمای داغ و رقیق را در همه جهات در منظومه شمسی می‌پراکند. پلاسما، گازی است که از ذرات مثبت و منفی مانند الکترون و پروتون تشکیل شده است. به این پلاسمای داغ و رقیق که از خورشید به اطراف جریان می‌یابد باد خورشیدی می‌گویند. شدت باد خورشیدی زمانی که خورشید فعال است افزایش می‌یابد. بادهای خورشیدی دائما در اطراف زمین در جریان اند و می‌توان گفت زمین در پلاسما غوطه‌ور است.

بادهای خورشیدی میدان مغناطیسی خورشید را در سراسر منظومه شمسی گسترش می‌دهند.

برخورد ذرات باردار پلاسمای خورشیدی با اتم‌ها و مولکول‌های جو زمین در لایه یونسفر جو موجب پدید آمدن شفق قطبی می‌شود.

با برخورد ذرات بادهای خورشیدی به مولکول‌های جو ، مولکول‌های جو تحریک می‌شوند و انرژی دریافت می‌کنند . الکترون‌ها کمی پس از برانگیخته شدن دوباره به حالت پایدار بر می‌گردند و انرژی اضافه را به صورت تابش‌های مرئی یا نامرئی آزاد می‌کنند.

تابش‌های مرئی شفق از روی زمین به راحتی قابل رویت هستند اما تابش‌های X و فرابنفش باید از فضا دیده شوند چون جو زمین بسیاری از تابش‌ها را جذب می‌کند.

رنگ‌های متنوع شفق قطبی هم مربوط به تحریک شدن مولکول‌های متفاوت موجود در جو زمین است. همان‌طور که می‌دانید نیتروژن و اکسیژن بیشترین قسمت جو زمین را تشکیل داده‌اند. رنگ‌های قرمز و سبز در شفق قطبی نتیجه تحریک شدن اکسیژن و رنگ‌های بنفش و آبی نتیجه تحریک شدن نیتروژن هستند.

به این ترتیب هر سال ایالت آلاسکای آمریکا و همچنین شمال‌غربی کانادا میزبان گردشگران زیادی است که به دنبال شفق قطبی راهی این مناطق می‌شوند.


منبع: همشهری

+ 156
رأی شما
- 271
نظر شما :
● فارسی نویس
نام کاربری :

کلمه عبور :


 تذکر :   تنها اعضای سایت مجاز به ارسال نظر می باشند. جهت عضویت در سایت   اينجـــا   کلیک کنید.




www.HUPAA.com
محک
● مقالات فیزیک
● اخبار فیزیک
● مطالب پربیننده
● کوانتوم و فیزیک جدید
● الکترومغناطیس
● نظریات ایرانی
● نجوم و اخترفیزیک
● فلسفه و متافیزیک
● نانوتکنولوژی
● برق و الکترونیک
● هواشناسی و فیزیک جو
● فیزیک نور و اپتیک
● مکانیک و ترمودینامیک
● مطالب متفرقه
● معرفی کتاب
● دانشمندان
● فیزیک در ایران
● سایتهای فیزیک انگلیسی
● سایتهای فیزیک فارسی
● دانلود نرم افزار
● تصاویر دیدنی
● پزشکی و سلامت
امکانات
● خانه
● انجمن فیزیکدانان جوان ایران
● چت روم هوپا
● درباره ما
● سفارش آگهی
● تماس با ما
● عضویت در انجمن
● ورود
● RSS
آگهی های متنی
● ادامه تحصیل در مالزی
● دانشگاه های مالزی
● سعيد سيوف جهرمي
● هر آنچه می خواهید
● مجله پزشکی
● توصیه های پزشکی
● پس از باران
● انجمن علمی فیزیک پیام نور
● دانلود کامل
● سایت گردشگری آنوبانی نی
● جاویدان
● سنگ شکن
● آگهی رایگان
● ایتکا
● پزشکی
● مجله علمی
● پی سی گیمرز
● موسسه پروفسور حسابی
● میهن کمپ
● پی سی وبلاگ
● کتاب هفته
● دهکده فضایی
● ایران حافظ
● دکتر علی افضل صمدی
عضویت در خبرنامه
ایمیل :
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
پزشکی و سلامت
آخرین گفتگوها در انجمن
آیا سرعت نور همیشه ثابت است؟ (8 پاسخ)
علت استفاده از قانون گاوس چیست؟ (3 پاسخ)
چطور میشود کلسترول را به ارگوسترول تبدیل کرد ؟ (1 پاسخ)
پارسی را پاس بداریم (676 پاسخ)
ایرفویل (گلایدر استراکچر) (1 پاسخ)
ریاضیدانان (0 پاسخ)
زندگی کردن موجودی در طول یا عرض مطلق و رابطه آن با بینهایت (0 پاسخ)
همه چیز دچار تناقضه (40 پاسخ)
تابش; موج ; گسیل > تفاوت ها و مفاهیم آنها (5 پاسخ)
آذرخش و دمایی چند برابر خورشید؟! (2 پاسخ)
موشک و ماشین بخار نیوتون چگونه کار می کند؟ (5 پاسخ)
اثر کامپتون (2 پاسخ)
بدون اصطکاک حرکت هرگز (3 پاسخ)
جهان چند بعد دارد؟ (22 پاسخ)
فوتوالکتریک (6 پاسخ)
عکس های میکروسکوپی و بزرگنمایی شده (4 پاسخ)
آیا می توان پس از وارد شدن به سیاهچاله از آن خارج شد؟ (2 پاسخ)
علت خرابی کمپرسور پنوماتیک (0 پاسخ)
شوخي و فكاهي در رياضيات و فيزيك (324 پاسخ)
اندازه حرکت زاویه ای مداری (1 پاسخ)
کوانتوم دات (0 پاسخ)
شار مغناطیسی در صنعت چه کاربردی داره؟ (4 پاسخ)
ماهیت مغناطیس (2 پاسخ)
دیدنیهای دانشیک (59 پاسخ)
تخریب کمپرسور پنو ماتیک (0 پاسخ)
فضای هسته اتم یعنی جایی که الکترون و...در آن هستند از چيست؟ (3 پاسخ)
گرانش اجسام (4 پاسخ)
هایزنبرگ و اصل عدم قطعیت مکان الکترون (4 پاسخ)
موتور هواپیمای مدل (9 پاسخ)
قانون دوم ترمودینامیک و حركت جهان به سمت به نظمي (1 پاسخ)
صِفر چیست آیا عدد است و یا ... ؟ (28 پاسخ)
حل المسایل فیزیک نوین (4 پاسخ)
«تاپیک جــــامع مقالاتــــ نجـــوم » (47 پاسخ)
ضریب اصطکاک بزرگتر از یک میشه؟ (12 پاسخ)
اینجا وبلاگ های خودتان را بنویسید و به بقیه معرفی کنید (54 پاسخ)
ایران برنده مسابقات فوتبال "ربات‌ها" (0 پاسخ)
سرعت برخورد گلوله با زمين (2 پاسخ)
مگسی در اتومبیل در حال حرکت (38 پاسخ)
فیزیک هسته ای یا مهندسی هسته ای؟ (5 پاسخ)
آیا سفر در زمان امکانپذیر است؟ (36 پاسخ)
پایان نامه ارشد هسته ای (7 پاسخ)
توزیع بار یکنواخت روی دو کره دور از هم (1 پاسخ)
چگالی بار سطحی در هادی با دو حفره (0 پاسخ)
چرا هیچ میدان خارجی نمیتواند به داخل هادی نفوذ کند؟ (0 پاسخ)
چرا میدان الکتریکی داخل هادی صفر میباشد؟ (9 پاسخ)
فضایی مثال بزنید که تخت نباشد اما هموستار آن صفر باشد (0 پاسخ)
تصاویر نجومی (1263 پاسخ)
نمونه سوالات المپياد فيزيك (11 پاسخ)
اثبات فرمولی برای بدست آوردن فاصله کانونی از طریق بزرگنمایی (3 پاسخ)
تدریس به روایت ریچارد فاینمن (2 پاسخ)
برنامه نویسی با فرترن (1 پاسخ)
دانشگاه‌های عالی با ۴۰۰ هزار صندلی خالی در ایران (1 پاسخ)
کلوین و صفر مطلق (5 پاسخ)
کاربردهای صنعتی فناوری هسته ای 2 (1 پاسخ)
ردیاب های رادیواکتیو و ایزوتوپ های ردیاب (1 پاسخ)
چرا در سه بُعد وقتی که تانسور ریچی صفره امواج گرانشی نداریم؟ (0 پاسخ)
معادلات ماکسول و اندازه میدانهای مغناطیسی و الکتریکی (0 پاسخ)
آنچه باید در مورد اشکال نرم‌افزاری هارت‌بلید بدانید (1 پاسخ)
چرا دنیا به محض به وجود امدن نابود نشد؟ (4 پاسخ)
دستگاه مختصات راستگرد یعنی چی؟ (5 پاسخ)
مقالات فیزیک
سحابی ساعت شنی
چگونه ستارگان متولد می شوند و چگونه می میرند؟
نگاهی عمیق بر یک نظریه کوانتومی جایگزین
شک و تردید در مورد امواج گرانشی بیگ بنگ!
بازنگری در ساختار پوستۀ ستاره نوترونی
تغذیه کهکشانی عظیم توسط سیاهچالۀ مرکزی اش!
آغاز فرآیند طولانی شروع مجدد فعالیت برخورد دهنده سرن
سیاهچاله ها بادهای بسیار قوی ایجاد می کنند!
منشاء نور عجیب، در مریخ چیست؟
معرفی کتاب‌: در جستجوی بسگیتی
نخستین نقشه مغز جنین انسان ارائه شد
استیون هاوکینگ: شرط را من بردم
چرا «لکه سرخ» مشتری هرگز نمی‌میرد؟
احتمال حیات میکروبی در “انسلادوس”
چه تعداد “کهکشان” وجود دارد؟
خلا کوانتومی به انرژی تاریک “راننده جهان ما” نیرو می دهد!
گزارشی از موسسات پژوهشی و انجمن های ترویج علم در آلمان
آشنایی با آنتروپی - فیلم
آشنایی با تورم کیهانی
آیا حیات در زمین از آتشفشان ها آغاز شد؟
دانشمندان نخستین لحظات تولد جهان را مشاهده کردند!
هندسه نا اقلیدسی و نسبیت عام اینشتین
دانشمندان امواج گرانشی بیگ بنگ را مشاهده کردند!
انتقام ویران کنندۀ “ستارگان مرگ” در سحابی جبار!
کشف ستاره ای ابر غول ۱۳۰۰ برابر خورشید!
جستجوی ناسا برای “سیاره X” بی نتیجه ماند!
ESA به شکار سیاره ها می‌رود
بازتاب شرایط پس از بیگ بنگ در کهکشان جدید
اثرات نسبیتی ساعت اتمی در فضاپیما
آیا نوترینوهای جرم‌دار معمای کیهان‌شناسی را حل می کنند؟
ادامه ...
اخبار فیزیک
سیارات مست، مأمن حیات بیگانه‌اند؟
امکان وجود “ستاره های کوارکی”در اطراف ابرنواختر ها!
رصد فوران خورشیدی کلاس متوسط
اندازه‌گیری فاصله 10 برابر دورتر در کهکشان راه‌شیری امکانپذیر شد
برای اولین ماه گرفتگی سال 93 آماده شوید!
کانون فضایی ایران، «شب یوری» را گرامی داشت
ساخت یک آزمایش نوترینوی زیرزمینی بسیار عظیم در چین
زحلِ طلایی و آبی!
نصب طیف‌نگار قدرتمند سه‌بعدی روی تلسکوپ بسیار بزرگ
تولد ستارگان جدید در لبه کهکشان راه شیری
انتقال داده‌های اینترنتی با نور خورشید
کشف نخستین قمر فراخورشیدی اطراف سیاره بیگانه
سرعت گسترش کائنات مشخص شد
نزدیکترین مقابله زمین و مریخ پس از شش سال
اولین تصویر از ماده تاریک در قلب کهکشان راه‌شیری
ادامه ...
مطالب پربیننده
آشنایی با آنتروپی - فیلم (26+)
استیون هاوکینگ: شرط را من بردم (26+)
آشنایی با تورم کیهانی (24+)
دانشجوی دختر ایرانی، برنده جایزه ادیسون شد (23+)
احتمال حیات میکروبی در “انسلادوس” (23+)
گزارشی از موسسات پژوهشی و انجمن های ترویج علم در آلمان (21+)
چه تعداد “کهکشان” وجود دارد؟ (18+)
سرعت گسترش کائنات مشخص شد (16+)
خلا کوانتومی به انرژی تاریک “راننده جهان ما” نیرو می دهد! (15+)
برای اولین ماه گرفتگی سال 93 آماده شوید! (13+)
کشف یکی از 'نخستین' ستارگان عالم (12+)
مشاهده بلعیده‌شدن یک ابر گازی توسط سیاهچاله (10+)
اولین تصویر از ماده تاریک در قلب کهکشان راه‌شیری (10+)
نزدیکترین مقابله زمین و مریخ پس از شش سال (10+)
انتقال داده‌های اینترنتی با نور خورشید (10+)
ادامه ...
[خانه] [انجمن فیزیکدانان جوان ایران] [چت روم هوپا] [درباره ما] [سفارش آگهی] [تماس با ما] [ورود] [عضویت]
جستجو :
Copyright 2003 - 2014 © Hupaa.com , All rights reserved.