Page Rank اعزام به دوره های فشرده آموزش زبان انگلیسی در کالج زبان لندن شعبه کوالالامپور
[خانه] [انجمن فیزیکدانان جوان ایران] [چت روم هوپا] [درباره ما] [سفارش آگهی] [تماس با ما] [ورود] [عضویت]
جستجو :
الکترومغناطیس شفق قطبی چیست؟ ‌چهارشنبه 12 بهمن 1390

شفق قطبی چیست؟

+ 156
رأی شما
- 303

شفق قطبی چیست؟شفق قطبی (aurora) که به آن سپیده قطبی و نور قطبی هم می‌گویند یکی از پدیده‌های جوی بسیار زیبای کره زمین است. نورهایی بسیار زیبا و خیره‌کننده که در آسمان حرکت می‌کنند و معمولا شکل‌های منحنی‌مانندی دارند.

آسمان تابان می‌شود و نقش‌هایی با رنگ‌ها و شکل‌های گوناگون در آن دیده می‌شود. این نقش و نگارهای رنگین گاهی دارای شکل کمان یکنواخت است، گاهی ساکن است و گاهی تپنده. گاهی متشکل از شمار زیادی پرتو است با طول موج‌های متفاوت که مانند پرده‌ها و نوارها در آسمان بازی می‌کنند و پیچ و تاب می‌خورند. رنگ درخشنده نورهای از سبز مایل به زرد به سرخ و بنفش مایل به خاکستری تغییر می‌کند.

زیبایی شفق، پدیده‌ای که برخی قبایل کانادایی به آن رقص ارواح می‌گویند، چشم هر ناظری را به آسمان خیره می‌کند.

این نورهای طبیعی زیبا که در عرض‌های جغرافیایی نزدیک به قطب دیده می شوند، در سپیده‌دم قطبی قابل مشاهده هستند.

هر چقدر به قطب شمال نزدیک ‌شوید با توجه به مجاورت با قطب مغناطیسی شمالی زمین احتمال بیشتری برای دیدن شفق قطبی وجود دارد. شهرهای شمالی کانادا که بسیار نزدیک به قطب شمال هستند و ایسلند مناطقی مناسب برای رویت این پدیده‌اند.

شفق‌های قطبی در نزدیکی قطب مغناطیسی شمالی ممکن است خیلی بالا باشد ولی در افق شمالی به صورت سبز بر افروخته و در صورت طلوع خورشید به صورت قرمز کمرنگ دیده می‌شوند. از ماه‌ سپتامبر تا اکتبر و همچنین از مارس تا آوریل بیشترین احتمال دیده این پدیده وجود دارد.

در قطب جنوب نیز این پدیده اتفاق می‌افتد ولی فقط در جنوبی‌ترین عرض جغرافیایی قابل رویت است و گاهی اوقات در آمریکای جنوبی و استرالیا شفق مشاهده می‌شود.

سپیده قطبی چگونه به وجود می‌آید؟

طبیعت و علت شفق قطبی زمان درازی به کلی پوشیده مانده بود و قرن‌ها بود که در مورد این پدیده خیال‌پردازی می شد.
اسکیموهای ساکن در مناطق مختلف افسانه‌های جالبی در مورد سپیده قطبی داشتند.

گروهی معتقد بودند روح انسان‌های خوب پس از مرگ به منطقه‌ای از آسمان می‌رود که شفق قطبی در آن وجود دارد؛ جایی که پر از نور و شادی است، از سرما و کولاک خبری نیست و شکار حیوانات در آن منطقه بسیار آسان است!

گروهی دیگر اعتقاد داشتند شفق نتیجه توپ‌بازی ارواح انسان‌ها در آسمان با جمجمه شیر‌ماهی است و جریان‌های نور نشان دهنده کشمکش ارواح است!

سرخپوستان کانادای شرقی و جنوب آلاسکا هم شفق قطبی را ارواح رقصان انسان‌ها در آسمان می‌دانستند . در این میان گروهی از سرخپوستان شفق را نشانه جنگ و طاعون می‌دانستند و عده‌ای در میان اسکیمو‌ها برای دفاع از خود در برابر شفق باخود چاقو حمل می‌کردند.

اما گذشته از همه این افسانه‌ها، تحقیقات علمی در مورد سپیده قطبی از قرن 18 میلادی آغاز شد و در طول این سال‌ها نظریه‌ها در مورد این پدیده طبیعی به تدریج کامل شد. نظریه‌هایی که از انتشار تعداد رصد‌های شفق قطبی، تهیه نقشه فراوانی شفق در مناطق مختلف کره زمین، ثبت زمان وقوع این پدیده، اندازه‌گیری فاصله وقوع شفق از سطح زمین و ... آغاز شد و به بیان تئوری‌هایی در مورد چرایی این پدیده انجامید.

کریستین بیرکلند نروژی از نخستین افرادی بود که با یک آزمایش علمی پدیده شفق قطبی را شبیه‌سازی کرد. بیرکلند یک توپ مغناطیسی را که نماد زمین است در یک جعبه شیشه‌ای خلا آویزان کرد و پرتوهای الکترونی را به آن تاباند . او از این آزمایش نتیجه گرفت که یک دسته پرتو الکترونی که در مسیر راست به طرف زمین می‌آیند به دو قطب مغناطیسی آن متمایل می شوند و دو حلقه نورانی در قطب‌ها به وجود می‌آورند.

آزمایش بیرکلند این تئوری را پدید آورد که شفق قطبی هم می‌تواند از راهی مشابه این به وجود آید: « الکترون‌ها از لکه‌های خورشیدی سطح خورشید خارج می‌شوند و به سمت زمین می‌آیند و توسط میدان مغناطیسی زمین به طرف نواحی قطبی هدایت می‌شوند و شفق مرئی را ایجاد می‌کنند.»

این تئوری به مرور توسط محققان دیگر تکمیل شد. آلفون فیزیکدان سوئدی محققی بود که نظریه ارتباط میان طوفان‌های خورشیدی و شفق قطبی را مطرح کرد.

همیشه پای یک خورشید در میان است

امروزه فرضیه مورد تایید محققان در مورد پدیده شفق قطبی به چند عامل وابسته است: خورشید و میدان مغناطیسی آن، بادهای خورشیدی و جریان پلاسما، میدان مغناطیسی زمین و جو زمین.

مطالعات و مشاهدات نشان می‌دهند که شدت میدان مغناطیسی خورشید در لکه‌های خورشیدی (نقاط تاریک بر سطح خورشید که دمایشان از دمای سایر نقاط سطح خورشید کمتر است و کمتر تابش می‌کنند) تقریبا هزار برابر شدت میدان مغناطیسی در سایر نقاط است . بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که اختلالات میدان مغناطیسی خورشید عامل شکل گیری لکه‌ها است.

تعداد لکه‌های سطح خورشید به طور متناوب تغییر می‌کند. تعداد لکه‌ها تقریبا هر 11 سال ماکزیمم می‌شود . این دوره 11 ساله را چرخه لکه خورشیدی می‌نامند.

زمانی که تعداد لکه‌های خورشیدی ماکزیمم است فعالیت سطح خورشید بیشتر است، در این حالت خورشید را خورشید فعال می‌نامند. برعکس هنگامی که تعداد لکه‌های خورشیدی مینیمم است فعالیت خورشید کاهش پیدا می‌کند و خورشید آرام است.

چرخه لکه خورشیدی رابطه نزدیکی با شفق قطبی دارد: شدت شفق قطبی هم مانند تعداد لکه‌های خورشیدی تقریبا هر سال یک‌بار ماکزیمم می‌شود . با مقایسه نمودار فراوانی لکه‌های خورشیدی و شفق قطبی می‌توان به هم‌زمان بودن مینیمم و ماکزیمم‌شان پی برد بنابراین دیگر تردیدی در دخالت خورشید در شفق قطبی باقی نمی‌ماند.

از سوی دیگر تاج خورشیدی که دمای آن 2 میلیون درجه کلوین است به طور پیوسته جریانی از پلاسمای داغ و رقیق را در همه جهات در منظومه شمسی می‌پراکند. پلاسما، گازی است که از ذرات مثبت و منفی مانند الکترون و پروتون تشکیل شده است. به این پلاسمای داغ و رقیق که از خورشید به اطراف جریان می‌یابد باد خورشیدی می‌گویند. شدت باد خورشیدی زمانی که خورشید فعال است افزایش می‌یابد. بادهای خورشیدی دائما در اطراف زمین در جریان اند و می‌توان گفت زمین در پلاسما غوطه‌ور است.

بادهای خورشیدی میدان مغناطیسی خورشید را در سراسر منظومه شمسی گسترش می‌دهند.

برخورد ذرات باردار پلاسمای خورشیدی با اتم‌ها و مولکول‌های جو زمین در لایه یونسفر جو موجب پدید آمدن شفق قطبی می‌شود.

با برخورد ذرات بادهای خورشیدی به مولکول‌های جو ، مولکول‌های جو تحریک می‌شوند و انرژی دریافت می‌کنند . الکترون‌ها کمی پس از برانگیخته شدن دوباره به حالت پایدار بر می‌گردند و انرژی اضافه را به صورت تابش‌های مرئی یا نامرئی آزاد می‌کنند.

تابش‌های مرئی شفق از روی زمین به راحتی قابل رویت هستند اما تابش‌های X و فرابنفش باید از فضا دیده شوند چون جو زمین بسیاری از تابش‌ها را جذب می‌کند.

رنگ‌های متنوع شفق قطبی هم مربوط به تحریک شدن مولکول‌های متفاوت موجود در جو زمین است. همان‌طور که می‌دانید نیتروژن و اکسیژن بیشترین قسمت جو زمین را تشکیل داده‌اند. رنگ‌های قرمز و سبز در شفق قطبی نتیجه تحریک شدن اکسیژن و رنگ‌های بنفش و آبی نتیجه تحریک شدن نیتروژن هستند.

به این ترتیب هر سال ایالت آلاسکای آمریکا و همچنین شمال‌غربی کانادا میزبان گردشگران زیادی است که به دنبال شفق قطبی راهی این مناطق می‌شوند.


منبع: همشهری

+ 156
رأی شما
- 303



www.HUPAA.com
محک
● مقالات فیزیک
● اخبار فیزیک
● مطالب پربیننده
● کوانتوم و فیزیک جدید
● الکترومغناطیس
● نظریات ایرانی
● نجوم و اخترفیزیک
● فلسفه و متافیزیک
● نانوتکنولوژی
● برق و الکترونیک
● هواشناسی و فیزیک جو
● فیزیک نور و اپتیک
● مکانیک و ترمودینامیک
● مطالب متفرقه
● معرفی کتاب
● دانشمندان
● فیزیک در ایران
● سایتهای فیزیک انگلیسی
● سایتهای فیزیک فارسی
● دانلود نرم افزار
● تصاویر دیدنی
● پزشکی و سلامت
امکانات
● خانه
● انجمن فیزیکدانان جوان ایران
● چت روم هوپا
● درباره ما
● سفارش آگهی
● تماس با ما
● عضویت در انجمن
● ورود
● RSS
آگهی های متنی
● ادامه تحصیل در مالزی
● دانشگاه های مالزی
● سعيد سيوف جهرمي
● هر آنچه می خواهید
● مجله پزشکی
● توصیه های پزشکی
● پس از باران
● انجمن علمی فیزیک پیام نور
● دانلود کامل
● سایت گردشگری آنوبانی نی
● جاویدان
● سنگ شکن
● آگهی رایگان
● ایتکا
● پزشکی
● مجله علمی
● پی سی گیمرز
● موسسه پروفسور حسابی
● میهن کمپ
● پی سی وبلاگ
● کتاب هفته
● دهکده فضایی
● ایران حافظ
● Airgo Design
● دکتر علی افضل صمدی
عضویت در خبرنامه
ایمیل :
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
ادامه تحصیل در خارج از کشور
پزشکی و سلامت
آخرین گفتگوها در انجمن
تعیین عمر آب های زیر زمینی (0 پاسخ)
مواردی که سرعت بالاتر از سرعت نور دارند؟ (2 پاسخ)
آیا زمان بردار است؟ (چون جهت دارد: از گذشته رو به آینده) (14 پاسخ)
آيا تغيرات زماني مانند تغيرات مكاني ميتواند بُردار باشد؟ (4 پاسخ)
تمام نیروهای وارد بر شخصی در دو قدم اول حرکتش (2 پاسخ)
اتو مبيلي با سرعت ثابت حركت مي كند (10 پاسخ)
شوخي و فكاهي در رياضيات و فيزيك (473 پاسخ)
شوخي با شيمي (20 پاسخ)
اگر تندای نور بیشتر بود.... (7 پاسخ)
لیزر پوینتری که به تخته کلاس بچسبه (1 پاسخ)
معادله شرودینگر (0 پاسخ)
تصویر های دانشیک (14 پاسخ)
اطلاعات در مورد رشته مهندسی هسته ای و آينده شغلي اين رشته (5 پاسخ)
برنامه متلب مغناطش (0 پاسخ)
اصل 5 اقلیدس (3 پاسخ)
آيا بوزون ها هم پاد ذره دارند؟ (3 پاسخ)
انرژی کشسانی اولیه (0 پاسخ)
فرکانس ارتعاش شبکه لانه زنبوری "شش گوشه" و مولکول آب (0 پاسخ)
زمان لحظه ای ثابت (5 پاسخ)
ذره خدا همان ماده تاریک است؟ (13 پاسخ)
گزارش کار آزمایشگاه فیزیک پایه 3 (1 پاسخ)
با یک نظریه و کشف علمی چکار باید کرد؟ (6 پاسخ)
دو مقاله مرتبط با سیستم ها و ابزار دقیق (6 پاسخ)
سلول سرطان‌کُش در آزمایشگاه تولید شد (0 پاسخ)
شلیک گلوله (9 پاسخ)
دنیا های موازی و انواع آن (4 پاسخ)
باردار كردن جسم بدون نياز به مالش (10 پاسخ)
مشتق گرفتن از معادله سرعت نسبت به مكان (7 پاسخ)
فراخوان جایزه علیمحمدی ویژه رساله‌های برتر فیزیک منتشر شد (0 پاسخ)
دیفرانسیل دو اتمی (0 پاسخ)
بازدید ظریف و تیم مذاکره کننده هسته‌ای از تأسیسات هسته‌ای (1 پاسخ)
مساله در درس لیزر (0 پاسخ)
نظریات شما درباره دنیا های موازی (5 پاسخ)
جزوه حالت جامد پیشرفته 2 (5 پاسخ)
سوال از جامد اشکرافت (4 پاسخ)
پارسی را پاس بداریم (919 پاسخ)
چرا نباید صفحات خازن رو بیش از حد به هم نزدیک کنیم؟ (12 پاسخ)
ادامه تحصیل در رشته فیزیک (10 پاسخ)
دسـترسـی به تـمـامی مـنـابـع عـلمـی دنـیـا در یک ثانیه! (1 پاسخ)
فرود فضانورد (1 پاسخ)
ماهیت انرژی چیست؟ (1 پاسخ)
سوال در مورد قدرت موتور (0 پاسخ)
برق مجانی! (2 پاسخ)
بهترین سایت هایی که تا حالا رفتید اینجا قرار بدید (53 پاسخ)
تیزاب پرانی (13 پاسخ)
تابع ناپیوسته با دامنه و برد R که در شرط زیر صدق کنه (0 پاسخ)
کنترل جریان الکتریکی با اسپین هسته (0 پاسخ)
سد پتانسیل تابع زمان (5 پاسخ)
مقالاتي از گوشه و كنار فيزيك... (72 پاسخ)
آيا میشود با استفاده از فیبر نوری یک پروژکتور ساخت؟ (2 پاسخ)
مغناطیس درمانی (0 پاسخ)
تابع کار چیست؟ (5 پاسخ)
چاه پتانسیل متناهی (1 پاسخ)
مقالاتي از گوشه و كنار رياضيات (69 پاسخ)
شارش گاز پیوسته از یک روزنه (0 پاسخ)
منظور از سطح مقطع پراکندگی (3 پاسخ)
نابودی جهان در سال 2022: واقعیت یا دروغی دیگر (1 پاسخ)
تایید اتساع زمانی انیشتین (0 پاسخ)
دو سوال پایه ای در بحث الکترومغناطیس (16 پاسخ)
روش محاسبه دترمینان اسلیتر (1 پاسخ)
مقالات فیزیک
تاریکی زمین به بهانه طوفان خورشیدی دروغ است!
امواج گرانشی و انرژی تاریک
ابر سیاهچاله ها، مانع از شکل گیری ستارگان جدید می شوند!
اتساع زمانی اینشتین تایید شد!
آیا “کوانتوم” و “ادراک فرا حسی” با هم ارتباط دارند؟
دورترین و کوچکترین کهکشان جهان مشاهده شد!
«گربۀ شرودینگر» با یک آزمایش عجیب مشاهده شد!
حقایق شگفت انگیز در مورد زمان
سطح نورد بعدی ناسا از جو مریخ، اکسیژن بیرون میکشد!
کشف ِ یک تپ اختر درخشان!
گلوله چقدر در آب نفوذ می کند؟
روش جدید برای کشف آب در مریخ
فیزیکدان‌ها،جوان‌ترین برندگان نوبل
بوزون هیگز موسیقی شد
آیا امکان وجود تمدن های هوشمندی که بتوانند به زمین سفر بکنند وجود دارد؟
الگوی خواب انسان در اقیانوس فرگشت یافته!
محاسبات ریاضی می گوید: سیاهچاله وجود ندارد!
بررسی ماهیت ِ ماده ، فضا و زمان
معرفی کتاب: نظریه علمی چیست؟
شبه علم، از نوع ارابه خدایان فون دنیکن
کشف ابر سیاهچاله ای در یک کهکشان کوچک!
گرانش در نهایت جهانی با چند کهکشان بزرگ ایجاد خواهد کرد!
لایۀ اُزون زمین در حال ترمیم است!
نظریه ریسمان های دکتر “کامران وفا”
ملاقات ِ نزدیک ِ فضاپیمای روزتا با دنباله دار چوریومف!
هاوکینگ: «ذره خدا» پتانسیل ِنابودی جهان را دارد!
تئوری جدید ِ چگونگی ادغام فضا و زمان!
کمبود آب در “زمین” جدی است!
آنتروپی از دیدگاه ترمودینامیک آماری
آیا حبابی از گازهای داغ منظومه‌ی ما را احاطه کرده است؟
ادامه ...
اخبار فیزیک
در نزدیک سیاهچاله چه خبر است؟
وقوع زلزله‌های 9.5 ریشتری در ستارگان نوترونی!
تولید پرتو کششی برگشت‌پذیر با همکاری دانشمند ایرانی
بحران انرژی جهان حل می‌شود
دانشمندان در یک مدل محاسباتی پاسخ دادند تومورهای غیرفعال چگونه بدخیم می‌شوند؟
میدان مغناطیسی زمین کی وارونه می‌شود؟
کشف ذره زیراتمی تشکیل‌دهنده ماده تاریک
گلوله یخی اعماق فضا امروز به مریخ نزدیک می‌شود!
کشف ذره و ضدذره در یک ماده به رهبری دانشمند ایرانی
برندگان نوبل فیزیک 2014 معرفی شدند
جایزه محقق جوان 2014 سنگاپور به دانشمند ایرانی رسید
کشف ابرهایی عظیم و سمی در تیتان!
چین بدنبال ساخت سیستم جامع رصدگر زمین
اعلام برنده جایزه نوبل پزشکی تا ساعاتی دیگر
دختر ایرانی چگونه شاهزاده امنیتی گوگل شد؟ دانشجویی که تا قبل از ورود به دانشگاه رایانه را لمس هم نکرده بود
ادامه ...
مطالب پربیننده
دختر ایرانی چگونه شاهزاده امنیتی گوگل شد؟ دانشجویی که تا قبل از ورود به دانشگاه رایانه را لمس هم نکرده بود (22+)
گلوله چقدر در آب نفوذ می کند؟ (19+)
کشف ذره و ضدذره در یک ماده به رهبری دانشمند ایرانی (17+)
برندگان نوبل فیزیک 2014 معرفی شدند (16+)
میدان مغناطیسی زمین کی وارونه می‌شود؟ (15+)
آیا “کوانتوم” و “ادراک فرا حسی” با هم ارتباط دارند؟ (15+)
آیا امکان وجود تمدن های هوشمندی که بتوانند به زمین سفر بکنند وجود دارد؟ (11+)
جایزه محقق جوان 2014 سنگاپور به دانشمند ایرانی رسید (11+)
الگوی خواب انسان در اقیانوس فرگشت یافته! (10+)
بوزون هیگز موسیقی شد (9+)
حقایق شگفت انگیز در مورد زمان (9+)
اتساع زمانی اینشتین تایید شد! (9+)
بحران انرژی جهان حل می‌شود (8+)
تاریکی زمین به بهانه طوفان خورشیدی دروغ است! (8+)
روش جدید برای کشف آب در مریخ (7+)
ادامه ...
[خانه] [انجمن فیزیکدانان جوان ایران] [چت روم هوپا] [درباره ما] [سفارش آگهی] [تماس با ما] [ورود] [عضویت]
جستجو :
Copyright 2003 - 2014 © Hupaa.com , All rights reserved.